Blog o nauce języka angielskiego dla dzieci i rodziców | Strona 103 z 107

Najnowsze wpisy

Odżywianie dzieci – cztery rzeczy, o których warto pamiętać

Odżywianie dzieci to temat „gorący”, wzbudzający zainteresowanie, wątpliwości i emocje. Nie jest to jedynie kwestia fizjologiczna, ale również psychologiczna: jedzenie powiązane jest z emocjami, z wartościami, potrzebami. Może być narzędziem kontroli i władzy albo dowodem miłości czy jej braku. Myśląc o odżywianiu dzieci często skupiamy się na wartościach odżywczych, jakości produktów, formie przygotowania i podania. Umykają gdzieś nam z oczu inne kwestie, które w przypadku żywienia są równie ważne. Co to za kwestie? O czym, w kontekście żywienia dzieci, warto pamiętać?

Złoty środek

W ostatnim czasie mamy do czynienia ze swego rodzaju modą na spożywanie zdrowego jedzenia – dużą popularnością cieszą się różne diety, np. wegetariańska, wegańska, bezglutenowa, bezlaktozowa; coraz więcej osób sięga po produkty z etykietą „bio” i czyta składy kupowanych towarów spożywczych. (Celowo używam słowa „moda”, żeby odróżnić sytuacje, w których istnieją medyczne powody dla wyeliminowania pewnych składników z diety). Rodzice, którzy zgodnie z tym trendem żyją, chcą, by ich dzieci także zdrowo jadły – pilnują więc, czy to, co trafia na dziecięcy talerz spełnia wysokie standardy zdrowego jedzenia. Niewątpliwie można powiedzieć, że moda na zdrowe żywienie podnosi świadomość związaną z tym, co jemy i przyczynia się do poprawy naszego zdrowia i samopoczucia – zarówno dorosłych, jak i dzieci. Co jednak, jeśli dzieci zamiast zdrowego kotleta z kaszy jaglanej i pieczonych buraków wołają, że chcą białą bułkę i parówkę? Taka postawa ze strony dziecka może rodzić różne trudne emocje – np. frustrację („tak się staram, a on/ona woli parówkę, niewdzięczny/a”), ale też poczucie winy („co ze mnie za matka/ ojciec, że karmię dziecko parówką”). Jak się w tym nie pogubić? Warto mieć na uwadze, że – tak jak we wszystkich aspektach życia – tak również w kwestii żywienia trzeba zachować równowagę. Oczywiście, wspaniale byłoby, gdy dzieci chciały jeść jedynie zdrowe posiłki i nigdy nie pomyślałyby nawet o spróbowaniu fast foodu, parówek czy niezdrowych czekoladowych batonów. Czy to jest możliwe? Nie. Czy ich zdrowiu coś zagraża, jeśli zdarzy się, że skosztują tej nieszczęsnej parówki? Nie. Czy to źle świadczy o Tobie jako rodzicu? Również nie. Ważne jest, by Twoje dziecko na co dzień miało kontakt z pełnowartościowymi produktami, z których będzie mogło wybierać to, co zje; natomiast czasami (jak każdy) może mieć ochotę na coś mniej zdrowego i nie ma w tym nic złego. Jesper Juul w książce „Uśmiechnij się, siadamy do stołu” zachęca do dawania dzieciom okazji do próbowania różnych produktów, dzięki czemu same będą mogły poczuć różnicę – niech skosztują mięsa pochodzącego od sprawdzonego rolnika i szynki albo parówki z supermarketu; niech zobaczą, jak smakuje pomidor kupiony w sezonie na bazarze, a jak taki, który zimą przywożony jest do nas z Hiszpanii. Może nie od razu, ale z czasem same zaczną czuć różnicę i wybierać to, co jest pełniejsze w smaku i zdrowsze. Pamiętaj też, że nie wszystkie zdrowe produkty będą smakowały Twojemu dziecku i to też jest w porządku. Są wśród nas dorośli, którzy całe życie nie jedzą na przykład buraków i nic złego się im nie dzieje, bo składniki dostępne w burakach intuicyjnie dostarczają sobie sięgając po inne produkty.

Szukanie równowagi w przekazywaniu dzieciom zdrowych nawyków żywienia może być wyzwaniem – zadbaj, by troska o prawidłowe odżywianie Twojego dziecka nie przysłoniła Ci tego co najważniejsze, czyli bycia po prostu dobrym rodzicem i cieszenia się z relacji z dzieckiem.

Kto i na co ma wpływ?

W tym obszarze może dochodzić do pomieszania. Kto odpowiada za to, co je dziecko? Czy je? Ile je? Kiedy je? Jako rodzic decydujesz o tym, co kupujesz do jedzenia, jakie produkty i w jakich ilościach dostępne są u Was w domu, które z tych produktów udostępniasz dzieciom, a które nie. Dzieci natomiast odpowiadają za swój apetyt i preferencje smakowe. Zdrowe dziecko już od urodzenia wie, kiedy czuje głód, potrafi to zakomunikować, potrafi też rozpoznać, kiedy jest najedzone. Ważne jest, żebyś jako rodzic pozwolił dziecku decydować w tym obszarze – dzięki temu będzie ono mogło nabierać coraz większego zaufania do siebie i do swojego ciała, będzie też wzrastało w poczuciu, że te ono – nikt inny – decyduje o swoim ciele (w tym wypadku o tym, czy czuje głód i co będzie jeść). Być może zastanawia Cię, czy dziecko będzie potrafiło prawidłowo zadbać o swoją dietę, jeśli decyzję o tym, kiedy i co je zostawisz jemu. Zgodnie z aktualną wiedzą można jednak z przekonaniem powiedzieć, że dzieci potrafią zadbać o zdrową dietę pod warunkiem, że dorośli opiekujący się nimi dadzą im do wyboru zdrowe produkty. Jeśli zaproponujesz dziecku białe mięso w postaci kurczaka, owoce, kaszę, makaron, paprykę czy groszek i pozwolisz wybrać, ile czego zje, możesz mieć pewność, że w długofalowej perspektywie będzie się żywić odpowiednio – nie zmienia to jednak faktu, że przez kilka pierwszych dni może jeść wyłącznie makaron, a na kilka kolejnych uzna, że do życia wystarczy mu groszek. W końcu jednak organizm upomni się o większą różnorodność i dziecko intuicyjnie ten moment poczuje. Podsumowując: odpowiedzialność rodziców ogranicza się do podawania dziecku różnorodnego wyboru zdrowych produktów, a dziecko ma odpowiedzialność w zakresie wyboru i decyzji, ile danego produktu chce zjeść.

Inspiruj

Uważasz, że warto zwracać uwagę na jakość serwowanych produktów? Starasz się zdrowo jeść i gotować? Chcesz, żeby Twoje dziecko również przykładało wagę do tych kwestii? Pamiętaj, że Twój syn czy córka uczy się różnych rzeczy poprzez obserwowanie Ciebie: jeśli chcesz zaszczepić w swoim dziecku zdrowe nawyki, sam(a) staraj się ich przestrzegać. Zwróć też uwagę, że choć Twoje podejście do tematu żywienia ma duży wpływ na Twoją pociechę, to nie gwarantuje ono, że dziecko pójdzie w Twoje ślady w 100% albo że zrobi to od razu, jak tylko pokażesz mu talerz pełen warzyw. Bardzo istotne jest, żeby dając przykład nie wywierać na dziecku presji, nie zmuszać, przekonywać na siłę. Dzieci często same z siebie (choć mogą potrzebować na to trochę czasu) przejmują te wartości rodziców, które komunikowane im są w sposób nienarzucający, natomiast bronią się przed wszelką manipulacją czy krytyką. Jeśli więc chcesz zaszczepić w dziecku miłość do warzyw i owoców, pokaż na własnym przykładzie, że ich jedzenie może być przyjemne, zabierz dziecko na bazar, gdzie razem będziecie je wybierać – sprawdzać kształt, kolor, wąchać, oglądać, smakować; przygotujcie razem coś smacznego (wybierzcie przepis, niech dziecko będzie włączone w cały proces przygotowywania). Zadbaj o to, by to inspirowanie było pozytywnie nacechowane, unikaj wygłaszania teorii na temat zalet jedzenia warzyw i owoców, usilnego nakłaniania czy innego wywierania presji, bo w ten sposób znajdziesz się jedynie na prostej drodze, by skutecznie zniechęcić dziecko do warzyw i owoców.

Atmosfera przy stole

Jedzenie jest nierozerwalnie powiązane z emocjami. Ważną kwestią, często pomijaną i traktowaną po macoszemu, jest atmosfera w domu wokół tematu jedzenia i klimat panujący przy wspólnym stole – mogą one sprzyjać spożywaniu posiłków albo do nich zniechęcać. Jaka zatem atmosfera związana z jedzeniem panuje w Waszym domu? Czy chętnie jecie wspólne posiłki? Czujecie wtedy, że możecie poświęcić sobie wzajemnie czas i autentycznie okazać zainteresowanie? A może atmosfera przy wspólnym stole jest z różnych powodów napięta? Jeśli tak, może to nie sprzyjać jedzeniu – bywa, że najlepsza potrawa traci na smaku, gdy wokół jest dużo trudnych emocji. Pamiętaj, że za atmosferę w domu wokół jedzenia (i nie tylko) odpowiadają dorośli, nie dzieci. To od Ciebie zależy, jak będziesz traktować ten temat, jaką nadasz mu wagę i jak będziesz się komunikować w tej kwestii z dzieckiem. Zwróć szczególną uwagę, by klimat podczas wspólnych posiłków sprzyjał chęci do jedzenia – zadbaj o pozytywny, luźny nastrój, wspólną rozmowę, dzielenie się przeżyciami, żarty. Niech to będzie czas dla Was: na bycie ze sobą, oderwanie się od codziennego biegu.

Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dziecięcy

12 marca 2018

Wychowanie

Konflikty w rodzeństwie

Słyszysz krzyk dobiegający z dziecięcego pokoju, a w głowie pojawia Ci się myśl „znowu to samo”. Krzyk zamienia się w pisk, by po chwili przejść w głośny płacz. Padają jakieś niewybredne słowa, dociera do Ciebie dźwięk przedmiotów uderzających o podłogę. Miała być kawa wypita w ciszy, książka, chwila spokoju. Nie tym razem. Od ostatniej kłótni minął zaledwie jeden dzień. Kiedy to się skończy? Ile można się kłócić? Iść do nich czy pić dalej tę kawę i choć spróbować przeczytać kilka stron? Z rozmyślań wybija Cię ogłuszające „mamo!!!!!!!” dochodzące zza ściany…Konflikty między rodzeństwem to „chleb powszedni” w wielu domach, w których jest więcej niż jedno dziecko. Mogą one przybierać różną formułę: od drobnych sprzeczek, zaczepek, uszczypliwości, aż po bójki kończące się siniakami, zniszczonymi rzeczami czy powyrywanymi włosami. Jako rodzic pewnie niejednokrotnie zadawałeś/aś sobie pytania o to, czy w takich sytuacjach reagować, jak to robić, a przede wszystkim – kiedy Twoje dzieci nauczą się dogadywać ze sobą bez krzyku i rękoczynów? I Czy Tobie wystarczy cierpliwości, by tego momentu doczekać?

Z innej perspektywy

Wbrew potocznemu myśleniu konflikty wcale nie są złe. Warto spojrzeć na nie jako na sytuację, w której dwie osoby mają odmienne potrzeby, opinie czy wizje. Gdy przyjmiemy tę perspektywę, łatwo zobaczymy, że konflikt w relacji jest naturalny i nieunikniony – w końcu, żyjąc z kimś, nie da się cały czas chcieć tych samych rzeczy czy mieć to samo zdanie w każdej sprawie.

Konflikt jest okazją dla dwóch stron na to, by mogły lepiej siebie poznać – dowiedzieć się, co dla kogo jest ważne, gdzie leżą granice drugiej osoby. Jest więc szansą na zbudowanie nowego, głębszego porozumienia.

Nie chodzi zatem, by unikać konfliktów za wszelką cenę, a bardziej – by nauczyć się, jak je rozwiązywać w sposób, który zaspokoi potrzeby obu stron, nie krzywdząc przy tym nikogo.

Ten proces nauki wymaga czasu i cierpliwości z Twojej strony. Nie jest wyborem „drogi na skróty” którą w tym wypadku mogłoby być ucinanie dziecięcych kłótni, zakazywanie ich, karanie za kłócenie się, godzenie dzieci na siłę – te metody może i szybciej zapewnią Ci chwilę ciszy, jednak patrząc długofalowo – nie wyposażą dzieci w umiejętność rozwiązywania konfliktów, która z perspektywy budowania relacji z innymi jest bardzo ważna. Metody te nie będą też miały dobrego wpływu na więź pomiędzy dziećmi – nierozwiązane konflikty będą ją osłabiały, powodując kumulację poczucia krzywdy, niezrozumienia czy żalu do siebie nawzajem.

Jak zatem wesprzeć dzieci w rozwiązywaniu konfliktów, by mogły się tej trudnej sztuki nauczyć i pogłębiać swoją relację?

Zastanów się zanim zareagujesz

Czasami rzeczywiście Twoja reakcja będzie niezbędna. Myślę tu o sytuacjach, w których dochodzi np. do zagrożenia zdrowia. To nie będzie czas na zastanawianie się, tylko zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa. Gdy jednak nie ma miejsca tak skrajna sytuacja, warto pozwolić dzieciom, by to one szukały rozwiązań. Dzięki temu będą rozwijały samodzielność w dochodzeniu do porozumienia i będą czuły, że odpowiadają za swoją relację. Nie interweniuj od razu, nie załagadzaj pospiesznie konfliktów, niech dzieci mają na nie tyle czasu, ile potrzebują – pamiętaj, że to nie są zawody na czas, że chodzi tu o to, by dzieci znalazły rozwiązanie, które będzie obojgu odpowiadało – to może trochę potrwać. Ze swojej strony zawsze możesz pokazać dzieciom, że wierzysz w to, że dadzą radę się dogadać, powiedz im na przykład „trzymam kciuki za to, żebyście doszli do jakiegoś porozumienia” czy „wiem, że uda wam się wymyślić rozwiązanie z tej sytuacji”.

Być może pojawia Ci się teraz myśl: „w porządku, ich konflikt – ich sprawa, ale to, że w trakcie słucham krzyków i głowa mi pęka, to już jest moja sprawa”, a za nią pytanie „jak zadbać o siebie, gdy moje dzieci – na wysokich tonach – ćwiczą właśnie trudną sztukę porozumiewania się?” Zwróć uwagę, że szybkie uciszanie dzieci jest tylko jedną ze strategii na zadbanie o siebie – w dodatku, strategia ta uwzględnia jedynie potrzeby jednej ze stron, w tym wypadku – potrzeby rodzica. Warto szukać takich rozwiązań, które biorą pod uwagę wszystkich. Jest duże prawdopodobieństwo, że Twoje dzieci, będąc w samym środku konfliktu, nie zdają sobie sprawy z tego, że ich krzyk Ci przeszkadza. Warto im o tym powiedzieć. Zamiast jednak „przestańcie natychmiast się kłócić”, powiedz: „rozumiem, że teraz macie ważny problem do rozwiązania, ale róbcie to proszę ciszej, bo mi jest trudno wytrzymać w tym hałasie” – w tym drugim wypadku dzieci otrzymują komunikat, że sprawa, która ich poróżniła jest ważna i warta uwagi, ale jednocześnie rodzic także potrzebuje zadbać o siebie. Inną strategią – w zależności od możliwości – mogłoby być opuszczenie pomieszczenia, w którym są dzieci, być może pójście na spacer, by oderwać się od ich kłótni?

Zapytaj, czy dzieci potrzebują Twojej pomocy

Czasami może się zdarzyć, że konflikt pomiędzy Twoimi pociechami będzie się bardzo przeciągał, dzieci utknął w punkcie, z którego trudno im będzie wyjść, silne emocje wezmą górę i uniemożliwią szukanie rozwiązań – może co prawda nie dochodzić do zagrożenia bezpieczeństwa, ale Ty widzisz i czujesz, że dzieciom jest bardzo trudno poradzić sobie z sytuacją. Co wtedy – reagować? Dawać jeszcze więcej czasu? W takich sytuacjach można po prostu zapytać dzieci, czy potrzebują Twojej pomocy w szukaniu rozwiązania. Już samo stwierdzenie „widzę, że od dłuższego czasu wyrywacie sobie ten samochód z rąk i nie możecie się dogadać, kto będzie się nim bawił. Czy potrzebujecie pomocy w znalezieniu rozwiązania?” może pomóc dzieciom na chwilę oderwać się od konfliktu i złapać oddech. Ponadto, dajesz tym znać, że zostawiasz wybór dzieciom – podkreślasz, że to one odpowiadają za tę sytuację, a Ty możesz je jedynie wesprzeć (wysłuchać, pomóc w usłyszeniu siebie nawzajem, dać jakąś wskazówkę, gdy będą zastanawiały się nad rozwiązaniami), jeśli się na to zdecydują. Tu dotykamy ważnej kwestii odnoszącej się do wspierania dzieci w radzeniu sobie z konfliktami, czyli odpowiedzialności. Pamiętaj, że konflikt, w którego rozwiązanie się włączasz, nie dotyczy Ciebie, więc nie Ty masz go rozwiązać – jest to zadanie Twoich dzieci. Nie Ty masz być usatysfakcjonowana/y wypracowanym porozumieniem, a Twoje dzieci. Nawet jeśli dane rozwiązanie wydaje Ci się być pozbawione sensu, ale dzieciom się ono podoba – możesz pogratulować im sukcesu, bo osiągnęły swój cel.

Pozwól dzieciom usłyszeć siebie nawzajem

Każde z dzieci zaangażowanych w konflikt ma swój punkt widzenia, swój sposób przeżywania tej sytuacji, swoje potrzeby. Dopiero, gdy zostaną nazwane i wysłuchane, będą one mogły przejść do szukania rozwiązań. Zadbaj, by każde z dzieci miało czas na wypowiedzenie się bez przerywania ze strony drugiego dziecka. Ty również nie przerywaj dziecku, które mówi. Powstrzymywanie się od komentarzy, ocen czy odruchowego dawania gotowych rozwiązań jest niezbędne, by dzieci mogły poradzić sobie z konfliktem samodzielnie. Ważne jest, żebyś nastawił/a się na wysłuchanie każdego dziecka nie czyniąc przy tym wcześniejszych założeń typu „on zawsze zaczyna”, „ona ciągle kłamie”, „starszy musi być mądrzejszy i ustąpić młodszemu”, „on jest cwany i chce wykorzystać siostrę”. Nawet jeśli to, co usłyszysz wyda Ci się momentami pozbawione logiki, to pamiętaj, że dziecko przedstawia Ci swój subiektywny punkt widzenia, a Twoją rolą nie jest ustalenie faktów, a poznanie indywidualnych przeżyć dzieci. Z początku takie słuchanie bez przerywania może być trudne dla dzieci – mogą mieć potrzebę natychmiastowego odpowiedzenia na to, co słyszą od siebie nawzajem. W sytuacji, gdy jedno z dzieci przerywa drugiemu, powiedz, że za chwilę ono także będzie miało czas na powiedzenie ważnych dla siebie rzeczy i zostanie wysłuchane bez przerywania. Umiejętność słuchania drugiej osoby jest z jednej strony ważna, z drugiej bardzo trudna, a jej opanowanie wymaga czasu, więc nie zrażaj się tym, że na początku dzieci mogą sobie „wchodzić w słowo”.

Zamień się w detektywa a nie sędziego

Jeśli dwie osoby są w konflikcie to znaczy, że mają inne potrzeby i trudno im jest w tym znaleźć sposób, dzięki któremu uda się je pogodzić. Odkrycie tych potrzeb wymaga pewnego wysiłku, wsłuchania się w dzieci, wspólnego poszukania. Jest jak wejście w rolę detektywa, który próbuje rozszyfrować zagadkę i odpowiedzieć na pytanie: jakie potrzeby stoją za tym, co dzieci do siebie mówią? Jeśli nie jesteś pewny/a, co to mogłoby być, powiedz głośno swoje przypuszczenie i zapytaj dziecko, co o tym myśli. Zwróć uwagę, by sformułowanie dotyczące potrzeby było wypowiedziane w języku pozytywnym – mówiło o tym, czego dziecko oczekuje i co jest dla niego ważne, a nie czego nie chce. Na przykład zamiast powiedzieć „Nie chcesz, żeby brat słuchał muzyki, jak odrabiasz lekcje”, możesz zapytać „Chcesz, żeby w pokoju była cisza, kiedy odrabiasz lekcje?”. Zdanie „Nie chcesz, żeby Ola brała twoje bluzki bez pytania” możesz zmienić na: „Zależy Ci, żebyś mogła decydować o tym, czy jakąś swoją bluzkę pożyczysz Oli?”. Dzięki temu nazwiesz potrzeby jednego dziecka i jednocześnie unikniesz formułowania ocen względem drugiego, co mogłoby wtłoczyć je w poczucie winy i blokować porozumienie.

Czasami w trakcie konfliktu między dziećmi, rodzice wchodzą w rolę sędziego – orzekają o winie jednej strony, uniewinniają drugą, wymierzają kary. Często dzieje się to na podstawie poszlak i sprzecznych zeznań. Takie „wyroki” powodują w dzieciach poczucie niesprawiedliwości. Zawsze jedno z nich będzie się czuło poszkodowane. Czasami to „wygrane” także pozostanie z niesmakiem – może mieć wrażenie, że nie jest takie do końca bez skazy i niesłusznie zostało „uniewinnione”. Przywołana sytuacja buduje dystans między dziećmi i odbiera im szansę na to, by nauczyły się, jak rozwiązywać swoje spory. Może też zapędzić Cię w ślepy zaułek – Twoje pociechy przestaną dążyć do tego, by być samodzielne w szukaniu rozwiązań i za każdym razem będą przychodziły do Ciebie po „wyrok” we własnej sprawie, a zamiast na mówieniu o potrzebach i szukaniu strategii, jak je zaspokoić, będą się koncentrowały na gromadzeniu „dowodów” potwierdzających swoją niewinność.

Zainspiruj dzieci w szukaniu rozwiązań

Bardzo często już samo odkrycie i nazwanie potrzeb pozwala szybko znaleźć sposoby na ich zaspokojenie. Jeśli dzieci nie będą się czuły na siłach, żeby znaleźć rozwiązanie dobre dla obu stron, spróbuj im jakieś podsunąć, ale nie narzucaj swoich pomysłów. Pamiętaj, że to ich konflikt, więc dzieci same muszą uznać, że dane rozwiązanie jest dla nich do zaakceptowania. Podsuwając dzieciom propozycję rozwiązania możesz skorzystać z jednego z niżej wymienionych sformułowań:

Co sądzicie o tym, żeby…?
Czasami pomaga, gdy robi się tak…
Dla mnie pomocne jest…. Czy chcielibyście spróbować tak zrobić?
Czy chcielibyście w tej sytuacji…?

Możesz zaproponować dzieciom wspólną „burzę mózgów”, gdzie każdy spróbuje wymyślić różne rozwiązania, które spiszecie, a następnie w drodze dyskusji i negocjacji dzieci wybiorą takie, które najbardziej przypadnie im do gustu.

Pamiętaj, że jeśli dzieci są zadowolone z wypracowanego rezultatu i chcą już skończyć konflikt, Twoja rola się w tym miejscu kończy – nawet jeśli Ty sam/a uważasz, że pewne kwestie nie zostały do końca omówione i masz w związku z tym niedosyt.

Niemal każde rodzeństwo popada ze sobą w konflikty. Jest to naturalne, choć może być trudne – zarówno dla dzieci, jak i dla rodziców. Takim sytuacjom trudno zapobiec, gdyż występują nawet wtedy, kiedy między dziećmi są re i bliskie relacje. Dzieci po prostu nie zawsze widzą daną kwestię tak samo i potrzebują to wyrazić. Ty nie masz wpływu na to, że Twoje dzieci się kłócą i w żadnym wypadku nie świadczy to o Tobie jako rodzicu. Pozwól swoim pociechom odpowiadać za ich konflikty i próbować je samodzielnie rozwiązywać, przynajmniej do momentu, kiedy nikomu nie dzieje się krzywda. Jeśli włączasz się w konflikt – bądź bardziej towarzyszem (pomóż w usłyszeniu siebie nawzajem, wesprzyj w szukaniu rozwiązań) niż surowym sędzią.

Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dziecięcy

26 lutego 2018

Kreatywna nauka

SERDUSZKOWE ZWIERZAKI

Jak połączyć walentynkowy klimat z utrwalaniem słownictwa w domu? Dziś mam dla Ciebie serduszkową propozycję na powtórkę nazw zwierząt, kolorów i liczb.

Zaczynamy! Zadanie jest łatwe do przygotowania – potrzebujesz kolorowych kartek (papieru kolorowego), białych kartek, nożyczek i flamastra.

Pierwszy krok to wycięcie z kolorowych kartek serc różnej wielkości. Możesz przygotować szablon i odrysowywać na kartkach równe serduszka, możesz też wycinać je od ręki lub zaangażować w tę aktywność dziecko. Ważne, by serc było dużo oraz, aby były różnych rozmiarów i kolorów.

Tak naprawdę wszystko jest już gotowe. Teraz pozostaje praca Twórcza twojego dziecka. Jego zadaniem jest ułożenie z serduszek różnych zwierząt. Najlepiej układać kolorowe serca na białej kartce – można je również przykleić do kartki po ułożeniu całego zwierzęcia.

Zadaniem językowym jest oczywiście podpisanie zwierzaka, możecie również utrwalić liczby i kolory zliczając serca. Jeśli chcesz utrudnić nieco to zadanie przejrzyj podręcznik do języka angielskiego dziecka i samodzielnie decyduj, co ma układać. Możesz powiedzieć – „Widzę, że uczyliście się jak jest żyrafa. Spróbuj ułożyć żyrafę!” Po ułożeniu dziecko nazywa zwierzaka i zapisuje jego nazwę w języku angielskim, a Ty sprawdzasz poprawność z podręcznikiem! Możesz zapytać – „What’s this?”, naturalnie zachęcając dziecko do odpowiedzi w języku angielskim (a giraffe).

Zobacz, jakie zwierzaki udało mi się ułożyć z serduszek 🙂

Kolorowej zabawy!

13 lutego 2018

Wychowanie

Jak mówić dziecku „nie”? Czyli słów kilka o asertywności rodzica…

Czy masz poczucie, że trudno Ci odmówić czegoś dziecku? Obwiniasz się wtedy? Myślisz źle o sobie jako rodzicu? A może irytujesz się na dziecko, że „ono znowu czegoś chce”? Złości Cię różnica zdań pomiędzy Tobą, a Twoim dzieckiem? Masz kłopot, by w relacji z nim powiedzieć albo zrobić to, co jest dla Ciebie ważne? Czujesz, że tracisz przez to radość z bycia rodzicem?

To, w jaki sposób komunikujemy się z innymi, w tym z naszymi dziećmi, jak mówimy otoczeniu o naszych granicach (na co się godzimy, co jest dla nas ważne, co lubimy, czego nie akceptujemy), jak odmawiamy i przyjmujemy odmowę, jaki mamy stosunek do siebie i innych zależy m.in. od tego, czy umiemy być asertywni. Postawa asertywna w relacji z dzieckiem może pomóc nam czerpać więcej radości na co dzień, być w lepszym kontakcie ze sobą i z dzieckiem. Czym jest asertywność rodzicielska i jak ją w sobie rozwijać?

Asertywność w kontakcie z dzieckiem to umiejętność pełnego wyrażania siebie. Zachowanie asertywne oznacza bezpośrednie, uczciwe i stanowcze mówienie o swoich myślach, przekonaniach czy potrzebach w sposób, który nie narusza praw i godności dziecka.

Zachowanie asertywne różni się zatem od zachowania agresywnego tym, że rodzic korzysta z osobistych praw w relacji z dzieckiem, ale nie narusza przy tym praw swojego syna czy swojej córki.

O jakich prawach tu mowa? Jako ludzie – wszyscy bez wyjątku – i duzi, i mali mamy prawo do:

Bycia sobą – posiadania własnego zdania, przekonań, preferencji, spostrzegania różnych wydarzeń na swój sposób.
Wyrażania siebie – swoich uczuć, potrzeb, opinii (o ile nie naruszam tym godności innych).
Posiadania własnego „terytorium psychologicznego” – swoich granic związanych z upodobaniami, z ciałem, z przestrzenią. Dysponowania tym, co należy do mnie: moim ciałem, myślami (np. decydowaniem komu i co powiem, posiadaniem tajemnic), podejmowaniem decyzji, co chcę zrobić z rzeczami, których jestem właścicielem/ ką.

Zachowanie asertywne nie ma także nic wspólnego z uległością, zakłada bowiem działanie zgodne z troską o siebie, bez nieuzasadnionego niepokoju czy wyrzutów sumienia – łagodnie, ale stanowczo.

Dlaczego to takie ważne?

Asertywność pozwala na spokojne, ale jednocześnie stanowcze wyznaczanie własnych granic, wyrażanie swoich oczekiwań i potrzeb, odmawianie bez poczucia winy, tłumaczenia się i usprawiedliwiania. Dzięki przyjęciu takiej postawy możesz zadbać o siebie i być autentycznym/ autentyczną w relacji z dzieckiem: jasno zaznaczać, z czym Ci jest po drodze, a do czego nie masz gotowości. Twoje dziecko ma okazję poznać Ciebie prawdziwego/ prawdziwą, co może bardzo wzbogacić Waszą relację, ale też pokazać, że ludzie mają swoje granice, swoje upodobania, że czasami się pod tym względem różnimy i że to jest w porządku. Niemniej istotne jest także to, że dziecko obserwując, jak mówisz mu spokojnie, z szacunkiem i stanowczo o tym, na co się nie zgadzasz, uczy się takiej postawy w relacji z innymi. Później samo będzie w stanie wyznaczyć własne granice, obronić swoje stanowisko i zadbać o siebie, szanując przy tym innych.

Co blokuje asertywność?

Każdego dnia toczy się wewnętrzna rozmowa człowieka z samym sobą. Jako rodzice zastanawiamy się nad własnymi reakcjami, oceniamy je, komentujemy w myślach bieżące sytuacje, zanurzamy się we wspomnieniach, wybiegamy w przyszłość, zadajemy sobie mnóstwo pytań, analizujemy. Treść tego wewnętrznego monologu odzwierciedla sposób, w jaki człowiek traktuje samego siebie. Czasami bywa, że to, co sami sobie mówimy blokuje naszą asertywność.

Maria Król – Fijewska w książce „Łagodnie, stanowczo, bez lęku” pisze, że można wyróżnić pięć różnych sposobów, za pomocą których nasz monolog wewnętrzny sabotuje zdolność do bycia w kontakcie ze sobą:

Przywoływanie negatywnych zdań na własny temat („jestem złą matką”, „jestem marudna”, „jestem niepotrzebny jako ojciec, tylko tu przeszkadzam”, „nic nie wiem na temat wychowania”).
Przywoływanie myśli uznawanych za normy zachowania w danej sytuacji („nie powinienem odmawiać własnemu dziecku”, „należy unikać konfliktów”, „nie wypada mi zabiegać o własne interesy”, „nie wolno denerwować innych”).
Stawianie sobie w myślach wygórowanych warunków, pod którymi w końcu zadbam o siebie („powiem co myślę o tej sprawie, ale jak będę całkowicie spokojny”, „do trzech razy sztuka – gdy jeszcze raz usłyszę takie zdanie na swój temat, na pewno powiem, jak mi z tym jest”, „zaprotestowałabym, gdyby chodziło o coś naprawdę ważnego”, „odmówię dziecku, jak nauczę się to robić w sposób grzeczny i błyskotliwy”).
Katastrofizowanie, czyli tworzenie „czarnych scenariuszy” („na pewno mnie zlekceważy”, „obrazi się”, „znienawidzi mnie”, „czegokolwiek bym nie zrobił(a), i tak nic się nie zmieni”).
Samokaranie, czyli wzbudzanie w sobie poczucia winy („nie umiałam odmówić własnemu dziecku – co ze mnie za matka”, „jestem do niczego, bo nawet nie zaprotestowałem”).

Sprzymierzeńcy asertywności

Możemy zmienić ton naszego wewnętrznego monologu – przyjrzeć się surowym, „sędziowskim” myślom, które pojawiają się w naszych głowach i poddać je krytycznej analizie, zadając sobie na przykład takie pytania: czy skądś znam te myśli? Jakie uczucia wywołują we mnie? Czy mi to służy? Czy przywołane myśli rzeczywiście są prawdziwe? Czy wybieram, by ich słuchać i traktować jako źródło wiedzy na własny temat? Wkładając pewien wysiłek i refleksję, możemy zamienić myśli anty – asertywne na myśli pro – asertywne, które będą dla nas wspierające i dodadzą nam siły do bycia sobą.

Spróbujmy „przetłumaczyć” kilka anty – asertywnych myśli przywołanych powyżej, na myśli budujące i wzmacniające postawę asertywną.

Myśl: „jestem złą matką” zastąpiona na bardziej wspierającą mogłaby brzmieć: „mam prawo popełniać błędy”, „nie muszę być idealna”, „cały czas uczę się bycia wystarczająco dobrym rodzicem”, „mam zarówno mocne, jak i słabsze strony”.

Blokująca myśl: „nie powinienem odmawiać własnemu dziecku”, w wersji pro – asertywnej wyglądałaby na przykład tak: „mam prawo do przedstawienia własnego zdania, niezależnie od tego, czy moje dziecko się z nim zgadza, czy nie”, „nie ma nic złego w różnicy zdań między nami”, „moja szczerość jest dla mnie ważną wartością”.

Myśl „znienawidzi mnie” można przekształcić na: „moje dziecko ma prawo wyrazić swoje niezadowolenie, ale to nie zmienia faktu, że ja mam prawo przedstawić mu swoją opinię na ten temat”.

Taka umiejętność tworzenia w głowie monologu, który będzie Ciebie jako rodzica wzmacniał, a nie dołował wymaga czasu i praktyki. Zacznij od bardziej świadomego przyglądania się swoim myślom – nie traktuj ich jako „prawdy objawionej” na swój temat, na temat tego, jak działa świat, jakie jest Twoje dziecko. Gdy wyłapiesz blokującą Cię myśl, zatrzymaj się na chwilę przy niej. Możesz zdecydować, czy chcesz za nią iść, czy wybierasz ją odrzucić i zastąpić stwierdzeniem, które będzie dla Ciebie wspierające.

Przy ćwiczeniach związanych z przeformułowywaniem swoich anty – asertywnych myśli na myśli pro – asertywne może sprawdzić się pewna wskazówka: mów do siebie tak, jakbyś mówił/a do swojego najlepszego przyjaciela: dodawaj sobie otuchy, okaż wyrozumiałość, przypomnij sobie o swoich prawach, odpuść perfekcjonizm.

Mówienie „nie” do dziecka

Każdy rodzic mierzy się z tym, jak odmawiać dziecku (nie da się tego uniknąć, mimo, że niektórzy bardzo się starają) i czasami są to trudne zmagania. Co czujesz na myśl, że masz odmówić dziecku? Strach? Niepewność? Poczucie winy? Być może kwestia odmawiania wiąże się dla Ciebie z odrzucaniem swojego dziecka? Mówienie „nie” jest bardzo ważnym (choć nie jedynym) elementem asertywności.

Jeśli – będąc w kontakcie ze swoim dzieckiem – przez dłuższy czas robisz coś, na co nie masz ochoty, być może doznajesz różnych silnych, nieprzyjemnych emocji. Prawdopodobnie frustrujesz się, obwiniasz dziecko i zaczynasz myśleć, że ono „tak specjalnie”, czujesz się skrzywdzony/a, wykorzystywany/a, masz wrażenie, że Twoje „terytorium psychologiczne” stale jest naruszane. Jeśli trwa to długo, wystarczyć może jakiś drobiazg, który doprowadzi do tego, że wybuchniesz.

Brak umiejętności mówienia „nie” swojemu dziecku wiąże się z płaceniem za to pewnej ceny – związanej z własnym samopoczuciem, zadowoleniem z życia, traci na tym także relacja z dzieckiem. Jesper Juul w swojej książce „NIE z miłości” pisze, że czasami trzeba powiedzieć dziecku NIE, po to, by sobie samemu powiedzieć TAK. Czy dziecko nie poczuje się wtedy odrzucone? Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że doświadczy nieprzyjemnych emocji i ta reakcja będzie zupełnie zrozumiała (kto z nas lubi, gdy mu się odmawia, zwłaszcza w ważnej dla nas sprawie?). Może się zezłościć, rozczarować, zasmucić. Ma do tego prawo; ważne jest, by te emocje zobaczyć, pozwolić na nie, wesprzeć dziecko w ich przeżywaniu. Dziecko nie poczuje się odrzucone, jeśli ma przy sobie rodzica, który jest z nim w serdecznym kontakcie (nie krzyczy, nie obraża się, nie karze dziecka ciszą za to, że ono czegoś chce, nie wyśmiewa), nawet jeśli usłyszy z jego ust „nie”.

Jak zatem odmawiać dziecku, bez złości, krzyku, przewracania oczami czy wyrzutów sumienia? Ważne jest, żebyś w komunikacji z dzieckiem był/a z nim szczery/a – jeśli chcesz się na coś zgodzić, zrób to; jeśli nie – powiedz o tym dziecku. Innymi słowy, weź odpowiedzialność za to, co mówisz i w związku z tym robisz. W pierwszej więc kolejności, zadaj sobie pytanie: czy chcę się na coś zgodzić? Jeśli nie – powiedz o tym dziecku zwięźle, spokojnie, ale jasno i stanowczo. Spójrzmy na przykładowe dialogi:

Córka: „Mamo, pobawisz się ze mną lalkami?”

Mama (jest zmęczona, wczoraj bawiła się z córką lalkami i dziś nie ma na to najmniejszej ochoty): „hmmm, a może pogramy w jakąś planszówkę?”

Mama z przykładu jest spokojna, mówi zwięźle, ale czy ten komunikat jest jasny? Czy wybrzmiewa z niego wprost, że mama nie chce się teraz bawić lalkami? W jej odmowie nie ma w ogóle słowa „nie”, jej córka nie dowiaduje się ani tego, że mama jest zmęczona, ani że nie ma ochoty na zabawę lalkami.

Córka: „Tato, zawieziesz mnie jutro na mecz?”

Ojciec: (jutro ma umówione ważne spotkanie, nie może i nie chce go już przełożyć, dowiaduje się o meczu na dzień przed wydarzeniem) „ile razy mam ci powtarzać, że takie rzeczy planuje się z wyprzedzeniem??!”

Już któryś raz z rzędu córka informuje o czymś ojca z dnia na dzień; do tej pory próbował godzić się na jej prośby, mimo, że często wywoływało to w nim irytację, z czasem czuł się coraz bardziej „wykorzystywany” przez córkę, aż w końcu wybuchnął. Z wypowiedzi ojca wcale jednak nie wynika wprost, że nie chce czy nie może zawieźć córki na mecz. Można się jedynie dowiedzieć, że jest zirytowany tym, że córka ma kłopoty z planowaniem. Dziewczynka może być zdezorientowana – nie wie ostatecznie, czy tata ją zawiezie na mecz. Nie dowiedziała się też, że jutro ma on inne, ważne plany.

Jak mogłyby wyglądać te dialogi, gdyby przykładowi rodzice zdecydowali się zakomunikować dzieciom swoją odmowę w sposób asertywny (stanowczo, spokojnie, ale jasno – czyli z użyciem słowa „nie”)?

Córka: „Mamo, pobawisz się ze mną lalkami?”

Mama: „Nie, dzisiaj nie mam ochoty na wspólną zabawę lalkami. Jestem zmęczona po pracy. Mogę zaproponować ci planszówkę, a jeśli bardzo chcesz bawić się lalkami, pobaw się sama lub zapytaj tatę”.

Córka: „Tato, zawieziesz mnie jutro na mecz?”

Ojciec: „Nie, tym razem Cię nie zawiozę. Jutro mam ważne spotkanie, którego nie mogę i nie chcę przełożyć. Jeśli chcesz, możemy się razem zastanowić, jak inaczej możesz się tam dostać”.

Asertywność nie jest wrodzona. Można jej się nauczyć, tak, jak można się nauczyć grać w siatkówkę. Wymaga to oczywiście wielu dni i miesięcy ćwiczenia, ale efekty mogą wynagrodzić włożony wysiłek. Nigdy nie jest za późno na to, by zacząć, a codzienność z dziećmi dostarcza mnóstwa okazji do praktykowania.

Jeśli temat Cię zaciekawił i chcesz go poszerzyć, zajrzyj do wspomnianych w artykule książek: „Łagodnie, stanowczo, bez lęku” Marii Król – Fijewskiej oraz „NIE z miłości” Jespera Juula.

Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dziecięcy

12 lutego 2018

Wychowanie

Kontakt dziecka z multimediami. Co powinno zaniepokoić?

Kaja za miesiąc skończy 14 lat. Jak większość dzieci w jej klasie, ma swoje konto na popularnym portalu społecznościowym, ma też swojego smartfona. Od kilku dni Kaja nie chodzi do szkoły z powodu przeziębienia – popołudniami, zamiast chodzić do koleżanek po zeszyty, dowiaduje się od nich o tym, co działo się w szkole, poprzez portal społecznościowy. Dziewczynki wymieniają się tam też śmiesznymi filmami i muzyką, której słuchają. Ostatnio Kaja zaczęła interesować się sztukami walki – dwa razy w tygodniu chodzi na treningi judo, a jednocześnie jest członkiem zamkniętej grupy na portalu, gdzie razem z innymi osobami z sekcji wymieniają się informacjami na temat dyscypliny, którą trenują. Kaja ma też kilka ulubionych gier komputerowych (najfajniejsze według niej są te, w których może wcielić się w wirtualnego bohatera albo bohaterkę, rozwijać tę postać w trakcie rozgrywki i grać wspólnie z koleżankami czy siostrą). W wyborze gier pomagają jej rodzice – tak, by były one dostosowane do jej wieku i zainteresowań. Mama Kai z jednej strony wie, że dla jej córki media społecznościowe i multimedia to część jej świata, stara się być na bieżąco i wspierać córkę, z drugiej strony – czasami zastanawia się, gdzie leży granica pomiędzy nadmiernym i szkodliwym, a bezpiecznym korzystaniem z multimediów? Nie chciałaby w tej kwestii czegoś przegapić.

Mama Kai nie jest osamotniona w tego typu rozważaniach – wielu rodziców zadaje sobie podobne pytanie. Co powinno zaniepokoić rodzica, jeśli chodzi o korzystanie dziecka z multimediów? Kiedy powinna zapalić się „czerwona lampka” ostrzegawcza? I w końcu – jak wtedy reagować?

Sygnały ostrzegawcze

Zanim przejdę do wymienienia takich sygnałów, chciałabym podkreślić, że nie wszystkie dzieci w wieku szkolnym czy nastolatkowie poświęcający sporo wolnego czasu na korzystanie z multimediów są od nich uzależnione. Miarą nadużywania Internetu czy innych multimediów nie jest tylko czas im poświęcony. Dla przeważającej większości dzieci/ nastolatków nowe technologie to po prostu środek do ciekawego spędzenia czasu, poszerzenia swoich umiejętności, zdobywania wiedzy, budowania relacji czy dostarczenia sobie rozrywki. Jest jednak pewna (stosunkowo nieliczna) grupa młodych osób, której korzystanie z multimediów wymyka się spod kontroli i ma negatywny wpływ na ich życie. Są na przykład badania prowadzone w Polsce przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę z 2012 roku, które mówią, że 1,3% młodych osób w wieku 14-17 lat przejawia nasilone objawy nadużywania Internetu. Widać więc, że nie jest to bardzo częste zjawisko, a sformułowanie „on/ ona jest chyba uzależniona od komputera” może być niejednokrotnie zbyt pochopnie użyte. Oczywiście, osób korzystających z Internetu w sposób ryzykowny, ale jeszcze niespełniających kryteriów silnego nadużywania będzie więcej niż wspomniane 1,3%, (w cytowanych badaniach było to 12%) jednak nadal przeważająca większość młodych użytkowników tego medium nie znajdzie się także w tej grupie.

W porządku, wiemy zatem, że problem nie jest wcale tak powszechny i dotyka bardzo wąskiej grupy dzieci/ nastolatków. Faktem jest jednak to, że zjawisko to występuje, coraz częściej się o nim mówi i naturalne jest, że część rodziców może zastanawiać się, czy ich dziecko nie korzysta przypadkiem z Internetu (lub innego medium) w sposób ryzykowny albo nawet – czy już nie zdradza symptomów nadużywania. Jeśli jesteś w tej grupie, odpowiedz sobie na poniższe pytania:

Czy Twoje dziecko spędza na korzystaniu z Internetu coraz więcej czasu, kosztem innych aktywności i zainteresowań?

Czy w ostatnim czasie masz problem z dobudzeniem dziecka rano do szkoły?

Czy zaniedbuje obowiązki domowe/ szkolne/ rodzinne przez korzystanie z Internetu?

Czy kontynuuje korzystanie z sieci, mimo istotnych szkód, których doświadcza z powodu bycia on-line? (Np. przez zbyt dużą ilość czasu spędzoną w sieci dziecko ma wiele nieobecności, grozi mu nieklasyfikowanie do następnej klasy, a mimo to jego zachowanie nie zmienia się).

Czy w Waszym domu pojawiają się kłótnie dotyczące korzystania przez dziecko z Internetu?

Czy synowi albo córce zdarza się okłamywać Ciebie lub Twojego partnera na temat ilości czasu spędzanego w sieci?

Czy Twoje dziecko ma za sobą nieudane próby ograniczenia ilości czasu spędzanego przed komputerem?

Czy reaguje rozdrażnieniem, niepokojem lub nawet agresją, gdy korzystanie z Internetu jest utrudnione albo niemożliwe?

Czy korzysta z Internetu po to, by poprawić sobie nastrój albo zapomnieć o problemach?

Czy obserwujesz u dziecka obniżenie sprawności fizycznej, brak zainteresowania jedzeniem, utrzymaniem higieny osobistej, brak troski o własny wygląd i wiążesz to z nadmiernym korzystaniem przez dziecko z Internetu?

Czy niepokojące Cię zachowania dziecka, związane z korzystaniem z Internetu utrzymują się w czasie i/ lub nasilają się?

Odpowiadając na pytania, pamiętaj, że w miejsce „Internet”/ „sieć”/ „komputer” można wstawić także takie hasła jak np. „gry komputerowe” czy „smartfon” – w zależności od obserwowanych niepokojących zachowań związanych z nowymi technologiami.

Jak reagować?

Jeśli po przeczytaniu powyższych pytań, chociaż na część odpowiedziałeś/aś twierdząco, powinna zapalić Ci się w głowie „czerwona lampka alarmowa”, sygnalizująca, że Twoja pociecha może tracić kontrolę nad korzystaniem z Internetu lub innego medium. Nie musi to świadczyć od razu o uzależnieniu (pamiętaj, że tego typu diagnozę powinien postawić specjalista zajmujący się tą dziedziną), ale zdecydowanie warto zająć się tą kwestią, nie bagatelizować jej. Co zatem jako rodzic możesz w tej sytuacji zrobić?

Pierwszą rzeczą, jaką możesz zrobić, jest szczere porozmawianie z dzieckiem na ten temat.

Być może pojawia Ci się teraz myśl „już nie raz mu/ jej mówiłam/em, że za dużo czasu siedzi przed komputerem; to nic nie da”. Domyślam się, że prawdopodobnie wielokrotnie upominałaś/ eś dziecko w związku z jego korzystaniem z Internetu czy innego medium. Być może podejmowałaś/eś też próby wpłynięcia na dziecko poprzez straszenie, wprowadzanie zakazów, nadmierną kontrolę, prośby, przekupywanie, wzbudzanie poczucia winy. Jeśli tak, zapewne sam/a widzisz, że nie przyniosło to spodziewanych rezultatów i być może czujesz w związku z tym frustrację, zagubienie czy bezradność.

Wymienione sposoby rzeczywiście na dłuższą metę nie okazują się pomocne ani wspierające. Poprzez „szczerą rozmowę” nie mam na myśli monologu polegającego na upominaniu, straszeniu czy przekupywaniu dziecka.

Jak zatem taka rozmowa mogłaby wyglądać? Oto kilka wskazówek.

Na wstępie zadbaj o siebie. Uspokój swoje myśli, emocje, zadbaj o oddech, sprawdź, czy nie jesteś głodny/a, czy Twoja głowa nie jest teraz czymś zaprzątnięta. Być może temat nadużywania przez dziecko nowych technologii wraca u Was w domu jak bumerang i czujesz się nim już zmęczony/a – warto dać sobie chwilę na odsapnięcie, złapanie potrzebnego dystansu (np. idąc na spacer i układając sobie w głowie myśli związane z tą kwestią, rozmawiając z przyjacielem/ przyjaciółką, czy robiąc serię głębokich oddechów). Nie podejmuj tego typu rozmowy na fali emocji.

Poczekaj na dobry moment i poszukaj odpowiedniego miejsca do rozmowy. Ważne, żebyście oboje byli w miarę spokojni, a w miejscu, w którym rozmawiacie było cicho, było one bezpieczne dla dziecka i dla Ciebie. Zadbaj o to, by w czasie rozmowy nie było obok Was obcych osób, czy żeby nie przerywał Wam dzwoniący co chwilę telefon. Dzięki zadbaniu o warunki rozmowy – będziecie mogli skupić się na jej przebiegu, na sobie nawzajem, nie będziecie się rozpraszać mało ważnymi kwestiami.

Znajdź czas. Taka rozmowa nie może być pospieszna, pomiędzy jednym a drugim zajęciem. Twoje dziecko musi czuć, że poświęcasz mu maksimum uwagi, jesteś z nim „tu i teraz” i nigdzie zaraz nie musisz iść, niczego za chwilę nie musisz załatwić. Pamiętaj, że poświęcanie czasu i uwagi łączy się także ze skupieniem na tym, co dziecko ma Ci do powiedzenia – nie przerywaj mu, nie kończ za nie, nie zakładaj, że wiesz, co chce powiedzieć. Zadawaj dziecku pytania, nastaw się na dialog z nim.

Nazwij swoje spostrzeżenia i obawy. Postaraj się mówić od siebie (używaj komunikatu „ja”). Powiedz „niepokoję się tym, że ostatnio coraz więcej czasu spędzasz przed komputerem” zamiast „znowu siedzisz przed laptopem”/ „chcę, żebyś mnie posłuchał, zależy mi na tym, by powiedzieć Ci o moich obawach” zamiast „do Ciebie nic nie trafia”. Zastanów się, co dokładnie niepokoi Cię w zachowaniu Twojego dziecka, pomyśl o konkretnych sytuacjach/ przykładach i powiedz o tym dziecku. Bardzo ważne jest, żeby nie atakować dziecka, a spokojnie powiedzieć mu o tym, co Cię martwi.

Spróbuj dowiedzieć się, co dzieje się z dzieckiem i skąd wziął się problem. Ryzykowne korzystanie z multimediów czy w skrajnym przypadku – uzależnienie od nich – wiąże się najczęściej z jakąś trudnością, którą dana osoba przeżywa i z którą radzi sobie właśnie poprzez nadużywanie nowych technologii. W przypadku dzieci i nastolatków to mogą być na przykład: poczucie osamotnienia, odrzucenia przez grupę rówieśniczą, nieradzenie sobie z presją ze strony otoczenia, niskie poczucie własnej wartości, trudności w konstruktywnym radzeniu sobie z różnymi wyzwaniami, konflikty w rodzinie. Dziecko „ucieka” w świat multimediów, gdyż rzeczywistość je przerasta. Psycholodzy i terapeuci zajmujący się problemem podkreślają, że w żadnym z tych przypadków nie można rozwiązać problemu nadmiernego korzystania z Internetu (czy innego medium) bez rozwiązania głębszych trudności, które za nim stoją. Jako rodzic, w trakcie rozmowy z dzieckiem, możesz spróbować dowiedzieć się, co ono aktualnie przeżywa, czy ma jakieś problemy, coś je martwi, z czymś sobie nie radzi. Przyjrzyj się też uważnie sytuacji w Waszym domu – być może ostatnio dużo pracujecie i macie mało czasu dla dziecka? Może w rodzinie pojawiły się konflikty? Może przeżywacie jakiś kryzys? Zapytaj dziecko, jak czuje się w Waszym domu: czy jest mu tu dobrze, czy może z czymś mu trudno? Bądź gotowy/a na przyjęcie tego, co dziecko Ci powie – jeśli się przed Tobą otworzy i szczerze opowie o tym, z czym ma problem, będzie to świadczyć o zaufaniu, które do Ciebie ma.

Poszukajcie rozwiązań. Jeśli syn czy córka otworzy się przed Tobą (uwaga – to nie musi stać się od razu, już w trakcie pierwszej Waszej rozmowy), spróbujcie razem poszukać różnych sposobów na poradzenie sobie z daną sytuacją. Zapytaj, czy w jakimś obszarze potrzebuje Twojej pomocy. Ważne jest, by dziecko czuło, że ma w Tobie wsparcie. Spróbujcie też razem odnaleźć sytuacje trudne, w których Twoja pociecha „sięga” po Internet – wspólnie z dzieckiem poszukaj alternatywy (np. działań, które sprawiają równie dużo przyjemności lub w podobny sposób pomagają odreagować negatywne emocje).

Ustalcie zasady korzystania z multimediów. Razem zastanówcie się nad stopniowym ograniczeniem Internetu czy innego medium. Istotne jest, żebyś podjął/ podjęła w tej kwestii dialog ze swoim dzieckiem – jeśli to Ty przejmiesz całą odpowiedzialność i narzucisz zasady, jest duża szansa, że dziecko je odrzuci. Wskazane jest, by ustalone zasady obowiązywały wszystkich domowników – dajcie dziecku przykład swoją postawą, jak rozsądnie korzystać z nowych technologii. Pamiętaj, by wyjaśnić dziecku, dlaczego wprowadzenie zmian jest istotne, z czego płynął Twoje intencje. Jeśli się dobrze zrozumiecie, jest większa szansa na wypracowanie konstruktywnych rozwiązań.

Co jeśli w trakcie rozmowy dziecko zareaguje gwałtownie – na przykład zacznie krzyczeć, płakać, obrazi się, będzie Cię obwiniać, grozić, żarliwie prosić o niezmienianie niczego, tłumaczyć się?

W takiej sytuacji kluczowy będzie Twój spokój i akceptacja dla emocji dziecka; na przykład powiedzenie: „słyszę, że ta rozmowa jest dla Ciebie trudna, że obawiasz się zmiany albo złościsz się na mnie za to, że ją proponuję”. Daj dziecku czas na ochłonięcie, ale dopilnuj, żebyście wrócili do rozmowy – nie zostawiaj tej sprawy niedokończonej. Powiedz: „Dla mnie ta sytuacja jest poważna, chcę wrócić do naszej rozmowy i ją dokończyć. Daj znać, kiedy będziesz gotowy/a”. Chodzi o to, by dziecko poczuło, że ma obok siebie dorosłego, który dostrzega powagę sytuacji, nie chowa głowy w piasek, chce zająć się tą sprawą, chce być przy dziecku, wyciąga do niego rękę.

Gdy uda się porozmawiać i coś ustalić, dajcie sobie wzajemnie trochę czasu na wcielenie w życie wypracowanych zasad. Pamiętaj, by nie ograniczać swojej obecności przy dziecku tylko do jednej rozmowy, wtedy, gdy dzieje się coś bardzo niepokojącego – zadbaj o Wasz częsty kontakt: rozmowy, wspólne spędzanie ze sobą czasu, bądź na bieżąco z tym, co dzieje się u Twojego dziecka.

Może niestety być również tak, że problem jest już na tyle głęboki, że nie będziecie w stanie sami sobie z nim poradzić – w takiej sytuacji nie wahaj się skorzystać z profesjonalnej pomocy i razem z dzieckiem udaj się do terapeuty specjalizującego się w temacie nadużywania nowych technologii.

Jeśli po przeczytaniu tego artykułu masz więcej pytań w związku z tym, czy Twoje dziecko korzysta z multimediów w sposób ryzykowny i jak mu pomóc, możesz zadzwonić do Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci w Sieci – pod numerem 800 100 100 uzyskasz odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.

Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dziecięcy

23 stycznia 2018

Nowsze wpisy

Starsze wpisy