Bycie osob\u0105 odpowiedzialn\u0105 ma przede wszystkim pozytywne skojarzenia. Jest to cecha niezwykle\u00a0wa\u017cna w roli ucznia, w przysz\u0142o\u015bci pracownika, partnera, rodzica, przyjaciela. Kto by nie chcia\u0142 mie\u0107\u00a0u\u00a0swego boku odpowiedzialnego wsp\u00f3\u0142pracownika czy wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka? Nic dziwnego, \u017ce\u00a0wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodzic\u00f3w pragnie, by ich dzieci wykszta\u0142ci\u0142y w sobie poczucie odpowiedzialno\u015bci, kt\u00f3re\u00a0u\u0142atwi\u0142oby im funkcjonowanie w szkole i w doros\u0142ym \u017cyciu. Rodzi si\u0119 jednak pytanie: jak pom\u00f3c\u00a0dziecku w tym, by rozwija\u0142o w sobie odpowiedzialno\u015b\u0107?<\/p>\n
<\/p>\n
Przecie\u017c nie jest to umiej\u0119tno\u015b\u0107, kt\u00f3ra w pewnym momencie si\u0119 \u201epo prostu pojawia\u201d (wystarczy\u00a0rozejrze\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d doros\u0142ych z bli\u017cszego lub dalszego otoczenia \u2013 zapewne bez problemu mo\u017cna znale\u017a\u0107\u00a0przyk\u0142ady os\u00f3b, kt\u00f3re nie wykszta\u0142ci\u0142y w sobie tej cechy). Dobra wiadomo\u015b\u0107 jest taka, \u017ce jako rodzic\u00a0mo\u017cesz mie\u0107 istotny wk\u0142ad w to, by ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pom\u00f3c dziecku rozwin\u0105\u0107 poczucie\u00a0odpowiedzialno\u015bci. Jak to zrobi\u0107? Poni\u017cej znajdziesz kilka konkretnych wskaz\u00f3wek.<\/p>\n\n
Stwarzaj szans\u0119 na samodzielno\u015b\u0107 i wszystko co z ni\u0105 zwi\u0105zane \u2013 rado\u015b\u0107 z sukcesu oraz\u00a0ryzyko pora\u017cki<\/strong> Szukaj r\u00f3wnowagi<\/strong> Dawaj dobry przyk\u0142ad<\/strong> Nie pozwalaj na \u201egr\u0119 w obwinianie\u201d<\/strong> Uczenie si\u0119 brania odpowiedzialno\u015bci to d\u0142ugi proces. Pami\u0119taj \u2013 dziecko nie przejdzie przez niego<\/strong>\u00a0w pojedynk\u0119 \u2013 potrzebuje Twojego wsparcia i przede wszystkim przyk\u0142adu z Twojej strony.<\/strong><\/p>\n\n\n Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bycie osob\u0105 odpowiedzialn\u0105 ma przede wszystkim pozytywne skojarzenia. Jest to cecha niezwykle\u00a0wa\u017cna w roli ucznia, w przysz\u0142o\u015bci pracownika, partnera, rodzica, przyjaciela. Kto by nie chcia\u0142 mie\u0107\u00a0u\u00a0swego boku odpowiedzialnego wsp\u00f3\u0142pracownika czy wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka?…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2634,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[1193,1192,1194,714],"class_list":["post-2632","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie","tag-odpowiedzialne-dziecko","tag-odpowiedzialnosc-dziecka","tag-poczucie-odpowiedzialnosci","tag-wychowanie-dziecka"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\nJak podaje s\u0142ownik PWN has\u0142o \u201eodpowiedzialno\u015b\u0107\u201d mo\u017cemy rozumie\u0107 jako przyj\u0119cie obowi\u0105zku\u00a0zadbania o kogo\u015b lub o co\u015b. 10-letnie dziecko mo\u017ce by\u0107 na przyk\u0142ad odpowiedzialne za odrobienie\u00a0lekcji albo \u015bcielenie \u0142\u00f3\u017cka. Rodzic jest odpowiedzialny za dziecko (od strony prawnej, zapewnienia\u00a0bezpiecze\u0144stwa i wszechstronnych warunk\u00f3w do prawid\u0142owego rozwoju). Partnerzy b\u0119d\u0105cy w\u00a0zwi\u0105zku s\u0105 odpowiedzialni za jako\u015b\u0107 relacji mi\u0119dzy nimi. Pracownik jest odpowiedzialny za wykonanie\u00a0zadania zleconego przez prze\u0142o\u017conego. Przyk\u0142ady mo\u017cna by mno\u017cy\u0107. Zatrzymajmy si\u0119 jednak przy\u00a0tych, zwi\u0105zanych z\u00a0dzieckiem \u2013 skoro 10-latek jest odpowiedzialny za odrobienie lekcji, to musi mie\u0107\u00a0stworzon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, by je samodzielnie robi\u0107. Je\u015bli za odrobienie jego lekcji we\u017amie si\u0119 tata\/ mama\/\u00a0kuzynka, to dziecko nie b\u0119dzie mog\u0142o rozwija\u0107 w sobie odpowiedzialno\u015bci (kto w\u0142a\u015bciwie staje si\u0119\u00a0wtedy odpowiedzialny za te lekcje czy ocen\u0119, kt\u00f3ra na ich podstawie zostanie wystawiona?).\u00a0Pierwszym wi\u0119c wa\u017cnym wnioskiem jest to, \u017ce je\u015bli chcemy wspiera\u0107 rozw\u00f3j poczucia\u00a0odpowiedzialno\u015bci za co\u015b albo kogo\u015b (np. zwierz\u0105tko) musimy stwarza\u0107 okazje do tego, by dziecko\u00a0mog\u0142o samodzielnie wykonywa\u0107 r\u00f3\u017cne zadania. Rodzi si\u0119 tu pytanie \u2013 czy ma je wykonywa\u0107 zupe\u0142nie\u00a0samodzielnie, czy rodzic mo\u017ce czasami pomaga\u0107 dziecku. A\u00a0je\u015bli tak, to w jakim stopniu doros\u0142y ma\u00a0si\u0119 anga\u017cowa\u0107 w t\u0119 pomoc?<\/p>\n\n
\nJe\u015bli jako rodzic b\u0119dziesz obawia\u0107 si\u0119, \u017ce Twojemu dziecku co\u015b nie wyjdzie i prze\u017cyje rozczarowanie, albo uznasz, \u017ce dziecko nie zrobi czego\u015b tak dobrze czy szybko jak Ty i w zwi\u0105zku z tym b\u0119dziesz\u00a0wykonywa\u0142\/a r\u00f3\u017cne rzeczy za dziecko, to ono nie nauczy si\u0119, jak podejmowa\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnych dzia\u0142a\u0144 i\u00a0bra\u0107 za nie odpowiedzialno\u015b\u0107. Z drugiej strony \u2013 je\u015bli dziecko robi co\u015b po raz pierwszy albo dopiero si\u0119\u00a0czego\u015b uczy, to naturalne jest, \u017ce b\u0119dzie potrzebowa\u0142o wsparcia w postaci wskaz\u00f3wek, okazania\u00a0wiary, \u017ce sobie poradzi, mo\u017ce jakiej\u015b podpowiedzi czy wsp\u00f3lnego szukania strategii. Czasami dziecko\u00a0potrzebuje pomocy, a zostawione samo sobie mo\u017ce poczu\u0107 si\u0119 zagubione i bezradne \u2013 wtedy zamiast\u00a0rozwija\u0107 poczucie odpowiedzialno\u015bci, b\u0119dzie martwi\u0142o si\u0119, \u017ce jest za s\u0142abe, by sprosta\u0107 wyzwaniu. Jak\u00a0wi\u0119c widzisz ca\u0142a (nie\u0142atwa) sztuka polega na balansowaniu pomi\u0119dzy dawaniem przestrzeni na\u00a0samodzielne pr\u00f3by, a udzielaniem wsparcia i wskaz\u00f3wek tam, gdzie sytuacja tego wymaga<\/strong>. Nie ma\u00a0jednej prostej odpowiedzi na pytanie, kiedy da\u0107 przestrze\u0144 na zupe\u0142n\u0105 samodzielno\u015b\u0107, a kiedy by\u0107\u00a0obok i wyci\u0105ga\u0107 pomocn\u0105 d\u0142o\u0144. Du\u017co zale\u017cy od indywidualnych predyspozycji dziecka, jego wieku czy\u00a0cho\u0107by kontekstu (wyobra\u017amy sobie 11-latk\u0119, kt\u00f3ra ca\u0142kiem sprawnie komunikuje si\u0119 po angielsku,\u00a0ale w momencie pierwszego w \u017cyciu zagranicznego wyjazdu czuje zdenerwowanie i blokad\u0119 przed\u00a0zam\u00f3wieniem coca-coli w restauracji). Niemniej, og\u00f3lna zasada jest taka, \u017ce je\u015bli dziecko dopiero si\u0119\u00a0czego\u015b uczy, to b\u0119dzie bardziej potrzebowa\u0142o wsparcia ni\u017c wtedy, gdy ma ju\u017c jakie\u015b umiej\u0119tno\u015bci\u00a0w\u00a0danej dziedzinie i potrzebuje je dalej szlifowa\u0107. Pami\u0119taj te\u017c o r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy wspieraniem,\u00a0a\u00a0wyr\u0119czaniem. Nawet je\u015bli Twoje dziecko dopiero si\u0119 czego\u015b uczy, to staraj si\u0119 dawa\u0107 mu przestrze\u0144\u00a0na samodzielno\u015b\u0107, nie wykonuj zadania zupe\u0142nie za dziecko.<\/p>\n\n
\nNiewiele rzeczy dzia\u0142a lepiej, jak przyk\u0142ad ze strony rodzica. Chcesz, by Twoje dziecko rozwija\u0142o\u00a0poczucie odpowiedzialno\u015bci za swoje czyny? Poka\u017c mu, jak Ty to robisz. Dzieci obserwuj\u0105 swoich\u00a0rodzic\u00f3w w r\u00f3\u017cnych codziennych sytuacjach i odzwierciedlaj\u0105 ich postawy, przekonania i\u00a0warto\u015bci.\u00a0Wyobra\u017amy sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej rodzic poucza dziecko, \u017ce zapomnia\u0142o odda\u0107 ksi\u0105\u017cki do biblioteki\u00a0i w zwi\u0105zku z tym, b\u0119dzie musia\u0142o zap\u0142aci\u0107 kar\u0119 za zw\u0142ok\u0119 z w\u0142asnego kieszonkowego; po czym ten\u00a0sam rodzic nie p\u0142aci w terminie rachunk\u00f3w i\u00a0przy dziecku g\u0142o\u015bno wyra\u017ca swoje niezadowolenie, gdy\u00a0operator telefonu kom\u00f3rkowego dzwoni do niego z przypomnieniem i ponagleniem. Je\u015bli rodzic jest\u00a0niesp\u00f3jny w tym, co m\u00f3wi i co robi, dziecko zawsze \u201ep\u00f3jdzie\u201d za tym, co rodzic robi. Jak pisa\u0142 du\u0144ski\u00a0terapeuta rodzinny, Jasper Juul w ksi\u0105\u017cce \u201ePrzestrze\u0144 dla rodziny\u201d \u2013 To, co rodzice nazywaj\u0105\u00a0wychowaniem, nie przynosi \u017cadnego efektu wychowawczego. Ich s\u0142owa wpadaj\u0105 dzieciom jednym\u00a0uchem, a wypadaj\u0105 drugim. Wychowanie dzieci dokonuje si\u0119, je\u015bli mo\u017cna tak powiedzie\u0107, mi\u0119dzy\u00a0wierszami. Jak dzieci ucz\u0105 si\u0119 radzi\u0107 sobie z konfliktami? No w\u0142a\u015bnie, obserwuj\u0105, jak doro\u015bli to robi\u0105.\u00a0Nic nie pomog\u0105 napomnienia, \u017ce nale\u017cy ze sob\u0105 rozmawia\u0107 grzecznie, skoro oni sami obrzucaj\u0105 si\u0119\u00a0wyzwiskami. Dzieci nie robi\u0105 tego, co im m\u00f3wimy, one robi\u0105 to, co my robimy.<\/strong><\/em><\/p>\n\n
\n\u201eTo przez Zosi\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0119 si\u0119 do szko\u0142y!\u201d, \u201eDosta\u0142am dw\u00f3jk\u0119 z polskiego, bo pani mnie nie lubi\u201d,\u00a0\u201eZapomnia\u0142am stroju na basen, bo mi go nie spakowa\u0142a\u015b\u201d. Znasz to? Obwinianie innych za swoje\u00a0pora\u017cki czy niedoci\u0105gni\u0119cia jest gwo\u017adziem do trumny z napisem \u201eodpowiedzialno\u015b\u0107\u201d. Jak mo\u017cna\u00a0uczy\u0107 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci za co\u015b, na co si\u0119 nie ma wp\u0142ywu? Za rzeczy, za kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 inni lub\u00a0kt\u00f3re dziej\u0105 si\u0119 same (czy zdarza\u0142o Ci si\u0119 s\u0142ysze\u0107 z ust dziecka, \u017ce ba\u0142agan w pokoju sam si\u0119 zrobi\u0142?). Odpowied\u017a jest jedna: nie mo\u017cna. Dop\u00f3ki dziecko nie zobaczy, gdzie s\u0105 granice jego wp\u0142ywu, nie\u00a0poczuje odpowiedzialno\u015bci za to, co robi. Bardzo wa\u017cne jest wi\u0119c, \u017ceby w r\u00f3\u017cnych codziennych\u00a0sytuacjach pokazywa\u0107 dziecku, na co ono ma wp\u0142yw (np. nauczenie si\u0119 do sprawdzianu, po\u015bcielenie\u00a0\u0142\u00f3\u017cka, spakowanie plecaka na trening), a co nie zale\u017cy od niego (dziecko nie ma na przyk\u0142ad wp\u0142ywu\u00a0na humor kole\u017canki albo na to, jakie zasady panuj\u0105 w szkole, bo te ustalaj\u0105 nauczyciele). To\u00a0rozr\u00f3\u017cnianie \u2013 na co mam wp\u0142yw a na co nie, daje dziecku przestrze\u0144 na rozwijanie poczucia\u00a0sprawstwa i\u00a0odpowiedzialno\u015bci tam, gdzie dziecko mo\u017ce co\u015b zrobi\u0107, jednocze\u015bnie chroni je przed\u00a0prze\u017cywaniem poczucia winy za co\u015b, na co zupe\u0142nie nie ma wp\u0142ywu. Dziecko czasami mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107\u00a0\u201ezrzuci\u0107\u201d odpowiedzialno\u015b\u0107 na kogo\u015b innego za co\u015b, co jednak nale\u017cy do jego obowi\u0105zk\u00f3w. Mo\u017ce to\u00a0robi\u0107 z\u00a0r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w, np. z l\u0119ku przed prze\u017cywaniem uczucia pora\u017cki, ch\u0119ci\u0105 zachowania dobrej\u00a0samooceny, strachem przed tym, \u017ce rodzic albo nauczyciel b\u0119dzie na nie z\u0142y. Warto wtedy delikatnie,\u00a0ale w spos\u00f3b bardzo jasny powiedzie\u0107 dziecku, \u017ce to jednak ono odpowiada za dan\u0105 rzecz i\u00a0spr\u00f3bowa\u0107 nazwa\u0107 te trudne emocje, kt\u00f3re towarzysz\u0105 temu, \u017ce co\u015b nie wysz\u0142o. W dalszej kolejno\u015bci\u00a0\u2013 poszuka\u0107 razem pomys\u0142\u00f3w na to, jak dziecko mo\u017ce naprawi\u0107 dan\u0105 sytuacj\u0119 (np. kiedy mo\u017ce nauczy\u0107\u00a0si\u0119 do poprawki sprawdzianu albo jak mo\u017ce usprawni\u0107 system pakowania si\u0119 na trening).<\/p>\n\n