Jeste\u015b rodzicem dziecka w wieku 10-12 lat? Zastanawiasz si\u0119, co w tym przedziale wiekowym jest wa\u017cne dla dziecka z perspektywy jego prawid\u0142owego rozwoju? Zapraszamy do lektury!<\/p>\n
<\/p>\n
Rozkwit poczucia kompetencji<\/strong><\/p>\n Poczucie kompetencji (czyli przekonanie o w\u0142asnej sprawczo\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci osi\u0105gni\u0119cia za\u0142o\u017conego celu) zaczyna kie\u0142kowa\u0107 ju\u017c w m\u0142odszym wieku szkolnym, jednak to w\u0142a\u015bnie moment \u015brodkowego wieku szkolnego jest czasem jego rozkwitu. Pomi\u0119dzy 10 a 12 rokiem \u017cycia dziecko jest coraz bardziej samodzielne w zakresie zar\u00f3wno grupy r\u00f3wie\u015bniczej (nawi\u0105zuje i podtrzymuje przyja\u017anie), \u017cycia domowego (zostaje samo w domu na kr\u00f3tki czas, przygotowuje sobie prosty posi\u0142ek, ma swoje obowi\u0105zki i pomaga w niekt\u00f3rych pracach domowych), jak i szko\u0142y (dostaje coraz trudniejsze zadania do wykonania, potrafi samo zaplanowa\u0107 i zorganizowa\u0107 sobie warunki do odrabiania zada\u0144 domowych itp.). Wzrost samodzielno\u015bci mocno wp\u0142ywa na coraz wi\u0119kszy rozw\u00f3j poczucia kompetencji dziecka. Dlaczego to takie wa\u017cne i co z tego wynika? Ta nowa jako\u015b\u0107 w rozwoju, jak\u0105 jest poczucie kompetencji, pozostaje z\u00a0cz\u0142owiekiem do ko\u0144ca \u017cycia i przejawia si\u0119 we wszystkich p\u00f3\u017aniejszych etapach \u017cycia jako poczucie bycia fachowcem w\u00a0tym, co si\u0119 wykonuje, w wytrwa\u0142ym d\u0105\u017ceniu do zako\u0144czenia podj\u0119tego dzia\u0142ania, w zdolno\u015bci do czerpania satysfakcji z wykonywanej pracy. Ludzie z poczuciem kompetencji lubi\u0105 nowe wyzwania, wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z innymi, nie uciekaj\u0105 od wymagaj\u0105cych zada\u0144. Lubi\u0105 eksperymentowa\u0107, ciesz\u0105 ich wyniki podj\u0119tych dzia\u0142a\u0144. Potrafi\u0105 tak\u017ce przyj\u0105\u0107 konstruktywn\u0105 krytyk\u0119 \u2013 nie za\u0142amuj\u0105 si\u0119 i nie wycofuj\u0105 z zadania, a\u00a0po prostu modyfikuj\u0105 sw\u00f3j spos\u00f3b pracy w celu poprawy b\u0142\u0119d\u00f3w i osi\u0105gni\u0119cia najlepszych efekt\u00f3w. Jak zatem widzisz, prawid\u0142owy rozw\u00f3j poczucia kompetencji procentuje w ca\u0142ym \u017cyciu. Jak mo\u017cesz wspiera\u0107 dziecko w tym zakresie?<\/p>\n\n Zach\u0119caj syna\/c\u00f3rk\u0119 do dzia\u0142ania i eksperymentowania. Wa\u017cne jest, by dziecko pr\u00f3bowa\u0142o si\u0119 w\u00a0r\u00f3\u017cnych zadaniach i nie oczekiwa\u0142o, \u017ce musi je wykona\u0107 perfekcyjnie. Namawiaj do poszukiwania r\u00f3\u017cnych alternatywnych rozwi\u0105za\u0144 oraz do tego, by samo stara\u0142o si\u0119 podsumowywa\u0107 efekty swoich dzia\u0142a\u0144 \u2013 co si\u0119 uda\u0142o? Z czego mog\u0119 by\u0107 dumny\/a? Czego ewentualnie zabrak\u0142o? Co mo\u017cna na przysz\u0142o\u015b\u0107 usprawni\u0107? Ty r\u00f3wnie\u017c dawaj dziecku informacje zwrotne \u2013 mo\u017ce to by\u0107 szczeg\u00f3lnie pomocne, gdy dziecko \u201eutknie\u201d na jakim\u015b etapie dzia\u0142ania, jak r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy b\u0119dziesz chcia\u0142\/a je wzmocni\u0107 i doceni\u0107 za w\u0142o\u017cony wysi\u0142ek oraz dobre efekty.<\/p>\n\n W tym wieku wa\u017cne s\u0105 takie pytania jak: co lubi\u0119 robi\u0107? W czym jestem dobry\/a? Staraj si\u0119 wspiera\u0107 dziecko w szukaniu odpowiedzi na nie. Pami\u0119taj, \u017ce wcale nie chodzi o to, by Twoje dziecko by\u0142o dobre \u201eze wszystkiego\u201d, a na \u015bwiadectwie mia\u0142o same pi\u0105tki i sz\u00f3stki. Bardziej o to, by mia\u0142o obszar, kt\u00f3ry je naprawd\u0119 ciekawi, w kt\u00f3rym chce si\u0119 rozwija\u0107, gdzie czuje, \u017ce jest dobre.<\/p>\n\n W tym miejscu warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce nieprawid\u0142owy rozw\u00f3j poczucia kompetencji mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 w dwie skrajno\u015bci: w poczucie ni\u017cszo\u015bci z jednej strony lub w wyidealizowane poczucie kompetencji z drugiej. Ka\u017cda z nich, cho\u0107 w inny spos\u00f3b, jest niebezpieczna dla rozwoju dziecka. Przekonania, emocje i\u00a0zachowania dziecka s\u0105 adekwatne wtedy, gdy dziecko ma optymalne poczucie kompetencji \u2013 nie zani\u017ca swoich umiej\u0119tno\u015bci i nie wycofuje si\u0119 z zadania pod wp\u0142ywem krytyki (jak ma to miejsce w\u00a0przypadku poczucia ni\u017cszo\u015bci) ani ich nie zawy\u017ca w spos\u00f3b nierealistyczny, ignoruj\u0105c swoje mo\u017cliwo\u015bci, obiektywne trudno\u015bci czy konstruktywn\u0105 krytyk\u0119 (co cz\u0119sto zdarza si\u0119 w przypadku wyidealizowanego poczucia kompetencji).<\/p>\n\n Coraz bli\u017cej \u201edoros\u0142ej\u201d regulacji emocji<\/strong><\/p>\n Dojrza\u0142y, doros\u0142y cz\u0142owiek, poza tym, \u017ce odczuwa r\u00f3\u017cnorodne emocje, potrafi je tak\u017ce rozpoznawa\u0107 oraz radzi\u0107 sobie z nimi w konstruktywny spos\u00f3b. By doj\u015b\u0107 do takiego etapu, potrzeba przej\u015b\u0107 przez d\u0142ugotrwa\u0142y proces uczenia si\u0119 tego, jak rozpoznawa\u0107 i kontrolowa\u0107 emocje. Ten proces rozpoczyna si\u0119 ju\u017c na samym pocz\u0105tku \u017cycia dziecka. W pierwszych latach dziecko potrzebuje, by doros\u0142y pomaga\u0142 mu regulowa\u0107 (rozpoznawa\u0107, rozumie\u0107, nazywa\u0107) emocje. Je\u015bli doros\u0142ego nie ma w pobli\u017cu, dziecko pr\u00f3buje w dost\u0119pny mu spos\u00f3b poradzi\u0107 sobie z napi\u0119ciem i samo si\u0119 ukoi\u0107 (np. ssie kciuka), jednak w\u00a0d\u0142u\u017cszej perspektywie obecno\u015b\u0107 doros\u0142ego jest niezb\u0119dna, by dziecko mog\u0142o sobie w zdrowy spos\u00f3b poradzi\u0107 z emocjami. Je\u015bli rozw\u00f3j emocjonalny we wcze\u015bniejszych latach \u017cycia przebiega\u0142 prawid\u0142owo, to pomi\u0119dzy 10 a 12 rokiem \u017cycia, dziecko jest ju\u017c w znacznym zakresie samodzielne w\u00a0radzeniu sobie z emocjami, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 ta nabiera coraz bardziej \u201edoros\u0142ego\u201d charakteru. \u015aredni okres szkolny jest kluczowy dla rozwoju dw\u00f3ch samodzielnych strategii regulacji emocji, kt\u00f3re w\u00a0p\u00f3\u017aniejszym \u017cyciu pozwalaj\u0105 skutecznie radzi\u0107 sobie z r\u00f3\u017cnymi uczuciami. Pierwsza polega na dokonywaniu refleksji nad do\u015bwiadczanymi emocjami i na umiej\u0119tno\u015bci formu\u0142owania oraz wyra\u017cania my\u015bli dotycz\u0105cych emocji. Innymi s\u0142owy, dziecko zaczyna analizowa\u0107, co czuje i\u00a0wyra\u017ca\u0107 te uczucia w rozmowie. Druga strategia to zdolno\u015b\u0107 do samodzielnego zastanawiania si\u0119 nad tym, jak dziecko mo\u017ce sobie pom\u00f3c, gdy na przyk\u0142ad odczuwa zdenerwowanie przed wyst\u0105pieniem publicznym podczas szkolnej akademii. Dziecko jest w stanie przeanalizowa\u0107 sytuacj\u0119, znane sobie sposoby radzenia ze zdenerwowaniem i wybra\u0107 z nich najlepsz\u0105 dost\u0119pn\u0105 opcj\u0119. Nabycie tych dw\u00f3ch umiej\u0119tno\u015bci regulacji emocji, daje niezwyk\u0142y zas\u00f3b radzenia sobie w\u00a0r\u00f3\u017cnych sytuacjach. Jako rodzic mo\u017cesz wesprze\u0107 w tym swojego syna czy c\u00f3rk\u0119. Rozmawiajcie o tym, jak dziecko si\u0119 czuje, zastanawiajcie si\u0119 nad tym, jak dana sytuacja wp\u0142ywa na emocje dziecka i jak mo\u017ce ono sobie z nimi poradzi\u0107. Zach\u0119caj do samodzielnego szukania r\u00f3\u017cnych strategii i wsp\u00f3lnie si\u0119 im przygl\u0105dajcie. Je\u015bli razem ogl\u0105dacie jaki\u015b film, po seansie zastan\u00f3wcie si\u0119 wsp\u00f3lnie nad tym, jak czuli si\u0119 bohaterowie w r\u00f3\u017cnych momentach tej historii i jak radzili sobie z\u00a0tymi uczuciami. Czy rozwi\u0105zania, po kt\u00f3re si\u0119gali okazywa\u0142y si\u0119 pomocne? A mo\u017ce Twoje dziecko ma inny pomys\u0142 na to, co by zrobi\u0142o, gdyby by\u0142o w\u00a0podobnej sytuacji? A jak Ty by\u015b post\u0105pi\u0142\/a? Mo\u017cecie wsp\u00f3lnie si\u0119 nad tym namy\u015bla\u0107 i wymienia\u0107 pogl\u0105dami.<\/p>\n\n Zal\u0105\u017cki dojrzewania<\/strong><\/p>\n W \u015brodkowym wieku szkolnym po raz pierwszy pojawiaj\u0105 si\u0119 znacz\u0105ce r\u00f3\u017cnice w rozwoju fizycznym mi\u0119dzy dziewczynkami a ch\u0142opcami. Pierwsze oznaki dojrzewania pojawiaj\u0105 si\u0119 u dziewczynek nawet o dwa lata wcze\u015bniej ni\u017c u ch\u0142opc\u00f3w. U dziewczynek nowe zjawiska, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 ju\u017c w 8\u20139 roku \u017cycia, to tak zwane \u201edrugorz\u0119dowe zmiany p\u0142ciowe\u201d, np. pojawienie si\u0119 ow\u0142osienia \u0142onowego, poszerzanie miednicy, zwi\u0119kszenie tkanki t\u0142uszczowej na po\u015bladkach i biodrach. \u015aredni wiek pierwszej miesi\u0105czki to 12,5 roku, jednak mo\u017ce si\u0119 ona pojawi\u0107 w przedziale 10\u201317 lat. U ch\u0142opc\u00f3w co prawda przeci\u0119tnie zmiany zaczynaj\u0105 zachodzi\u0107 dwa lata p\u00f3\u017aniej, jednak i tu pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnice indywidualne. U niekt\u00f3rych ch\u0142opc\u00f3w ju\u017c w okolicach IV klasy szko\u0142y podstawowej mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119: ow\u0142osienie \u0142onowe, poszerzenie bark\u00f3w, mutacja g\u0142osu, zwi\u0119kszenie masy mi\u0119\u015bniowej. U dziewczynek dojrzewanie p\u0142ciowe przypada zwykle na okres od 8 do 14 roku \u017cycia, a\u00a0u\u00a0ch\u0142opc\u00f3w od 10 do 16 roku \u017cycia. Te r\u00f3\u017cnice sprawiaj\u0105, \u017ce zar\u00f3wno ci, u kt\u00f3rych zmiany zachodz\u0105 szybciej, jaki i\u00a0ci, kt\u00f3rzy czuj\u0105, \u017ce w tym obszarze s\u0105 nieco \u201edo ty\u0142u\u201d wzgl\u0119dem r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, mog\u0105 mie\u0107 poczucie inno\u015bci, niepokoju czy zawstydzenia. Grupa r\u00f3wie\u015bnicza jest dla dziecka w tym wieku niezwykle wa\u017cnym punktem odniesienia i por\u00f3wna\u0144. Je\u015bli zmiany w ciele zwiastuj\u0105ce dojrzewanie pojawi\u0105 si\u0119 zbyt szybko b\u0105d\u017a zbyt p\u00f3\u017ano w stosunku do grupy odniesienia, mo\u017ce si\u0119 to wi\u0105za\u0107 z szeregiem trudno\u015bci dla dziecka. Negatywnym skutkiem takiej sytuacji mo\u017ce by\u0107 na przyk\u0142ad brak akceptacji dla swojego cia\u0142a i zmian w\u00a0nim zachodz\u0105cych. Innym, znacz\u0105cym problemem, jest niewiedza dzieci o tym, \u017ce zmiany w ciele mog\u0105 nadej\u015b\u0107 i \u017ce s\u0105 to zjawiska naturalne. Wa\u017cn\u0105 informacj\u0105 dla dziecka jest tak\u017ce to, \u017ce ka\u017cdy organizm dojrzewa w swoim tempie i \u017ce jest to zupe\u0142nie normalne. Jako rodzic, pami\u0119taj, \u017ce dzieci w\u00a0tym wieku potrzebuj\u0105 rzetelnej, dostosowanej do ich etapu rozwoju wiedzy dotycz\u0105cej procesu dojrzewania. Potrzebuj\u0105 dowiedzie\u0107 si\u0119, jakie zmiany s\u0105 naturalne dla ich wieku, po co zachodz\u0105 i\u00a0jak mo\u017cna si\u0119 z nimi oswaja\u0107 oraz radzi\u0107 sobie w nowej sytuacji. Wiedza ta jest dla dziecka niezb\u0119dna, aby mog\u0142o zrozumie\u0107 zachodz\u0105ce w jego ciele procesy, a przede wszystkim, aby si\u0119 ich nie ba\u0142o i nie zniech\u0119ci\u0142o si\u0119 do swojego \u201enowego\u201d cia\u0142a. Wskazane jest, by dziecko nie szuka\u0142o tej wiedzy samo, si\u0119gaj\u0105c do czasami nierzetelnych \u017ar\u00f3de\u0142, a mog\u0142o j\u0105 uzyska\u0107 od Ciebie. Twoja postawa wzgl\u0119dem tematu dojrzewania ma tu bardzo wa\u017cne znaczenie. Dziecko wyczuje, czy ten temat jest przez Ciebie oswojony, czy masz gotowo\u015b\u0107 do rozmowy z nim, czy si\u0119 go nie obawiasz. Je\u015bli z otwarto\u015bci\u0105 uda Wam si\u0119 porozmawia\u0107 na tematy zwi\u0105zane z dojrzewaniem, dziecko nie tylko uzyska od Ciebie konkretn\u0105, istotn\u0105 wiedz\u0119, ale tak\u017ce \u2013 gdzie\u015b \u201emi\u0119dzy wierszami\u201d \u2013 wy\u015blesz mu przes\u0142anie, \u017ce temat zmian w cele i dojrzewania jest naturalny i nie trzeba si\u0119 go ba\u0107. To pomo\u017ce dziecku obni\u017cy\u0107 l\u0119k i zaakceptowa\u0107 swoje zmieniaj\u0105ce si\u0119 cia\u0142o.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Anga\u017cuj\u0105cy i stawiaj\u0105cy wyzwania – brzmi dobrze? Zapoznaj si\u0119 z ofert\u0105 kursu angielskiego dla starszych dzieci.\u00a0<\/a><\/p>\n\n Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n\n Inne z Cyklu o Rozwoju: Ma\u0142e dziecko<\/a>, Przedszkolak<\/a>, M\u0142odszy wiek szkolny<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jeste\u015b rodzicem dziecka w wieku 10-12 lat? Zastanawiasz si\u0119, co w tym przedziale wiekowym jest wa\u017cne dla dziecka z perspektywy jego prawid\u0142owego rozwoju? Zapraszamy do lektury!<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2617,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[609,1191],"class_list":["post-2616","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie","tag-rozwoj-dziecka","tag-rozwoj-nastolatka"],"acf":[],"yoast_head":"\n