{"id":2520,"date":"2019-01-17T18:10:11","date_gmt":"2019-01-17T17:10:11","guid":{"rendered":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/?p=2520"},"modified":"2026-04-10T13:03:45","modified_gmt":"2026-04-10T11:03:45","slug":"wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/","title":{"rendered":"\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d. Recenzja ksi\u0105\u017cki."},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em>Jak zjesz \u0142adnie \u015bniadanie, to p\u00f3jdziemy na dw\u00f3r.<\/em><\/p>\n<p><em>Je\u015bli w tym roku zdasz z \u201eczerwonym paskiem\u201d, dostaniesz sw\u00f3j wymarzony tablet.<\/em><\/p>\n<p><em>Je\u015bli nie zaczniesz si\u0119 uczy\u0107 i nie poprawisz tych dw\u00f3jek z matematyki, masz szlaban na komputer.<\/em><\/p>\n<p><em>Jak pozmywasz naczynia, dam ci 5 z\u0142.<\/em><\/p>\n<p><em>Albo natychmiast przestaniecie si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107, albo mo\u017cecie zapomnie\u0107 o wyj\u015bciu na urodziny do kuzyna.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Tego typu \u201ezach\u0119ty\u201d albo \u201eostrze\u017cenia\u201d cz\u0119sto cisn\u0105 si\u0119 na usta rodzic\u00f3w. Jednak w ostatnim czasie coraz wi\u0119cej os\u00f3b dostrzega, \u017ce kary i nagrody stosowane po to, by zmotywowa\u0107 dziecko czy je czego\u015b nauczy\u0107 nie przynosz\u0105 oczekiwanych rezultat\u00f3w, albo \u2013 nawet je\u015bli przynosz\u0105, to na kr\u00f3tko. Te obserwacje znajduj\u0105 mocne potwierdzenie w wynikach wielu bada\u0144 naukowych prowadzonych na gruncie psychologii. Czy jednak w\u0142asne odczucia potwierdzone \u201etwardymi\u201d danymi wystarczaj\u0105, by zrezygnowa\u0107 z kar i nagr\u00f3d?<\/strong><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n\n<p>Czasami bywa to bardzo trudne \u2013 po pierwsze dlatego, \u017ce jest to metoda dosy\u0107 szybka (dziecko nie wykona\u0142o polecenia, to nie b\u0119dzie mog\u0142o obejrze\u0107 filmu w\u00a0telewizji \u2013 kr\u00f3tko i \u201ena temat\u201d), po drugie dlatego, \u017ce wiele os\u00f3b dooko\u0142a nas nadal si\u0119 na niej opiera, a po trzecie \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych dzisiaj wychowuj\u0105cych dzieci sama by\u0142a w dzieci\u0144stwa karana czy nagradzana. Ci\u0119\u017cko jest tak po prostu odci\u0105\u0107 si\u0119 od czego\u015b, co silnie wbudowa\u0142o si\u0119 w nasze \u017cyciowe do\u015bwiadczenie. Zmiana jednak zawsze jest mo\u017cliwa, cho\u0107 pocz\u0105tki mog\u0105 stanowi\u0107 wyzwanie. Z drugiej strony \u2013 ka\u017cdy, kto jest rodzicem wie, \u017ce nie jest to \u201ebu\u0142ka z mas\u0142em\u201d, a wyzwania wpisane s\u0105 w t\u0119 rol\u0119. Dzi\u0119ki temu dzieci umo\u017cliwiaj\u0105 nieustanny rozw\u00f3j \u2013 nie tylko one wzrastaj\u0105, ale tak\u017ce ich rodzice  W dzisiejszym wpisie chcia\u0142abym poleci\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d Alfiego Kohn\u2019a, kt\u00f3ra mo\u017ce przys\u0142u\u017cy\u0107 ka\u017cdemu, kto intuicyjnie czuje, \u017ce kary i nagrody (ju\u017c) nie dzia\u0142aj\u0105 i\u00a0chcia\u0142by budowa\u0107 swoj\u0105 relacj\u0119 z dzieckiem inaczej ni\u017c w oparciu o tego typu metody wychowawcze.<\/p>\n\n<p>Alfie Kohn jest ekspertem w dziedzinie edukacji i wychowania oraz autorem ksi\u0105\u017cek, w kt\u00f3rych porusza tematy z tych obszar\u00f3w. W \u201eWychowaniu bez nagr\u00f3d i kar\u201d rozprawia si\u0119 z wieloma mitami na temat nagradzania i karania dzieci i pokazuje, dlaczego te metody wychowawcze zawodz\u0105. Jego wyja\u015bnienia opieraj\u0105 si\u0119 na cytowanych wynikach bada\u0144, wi\u0119c ksi\u0105\u017cka z pewno\u015bci\u0105 przypadnie do gustu tym, kt\u00f3rzy lubi\u0105 zapozna\u0107 si\u0119 z naukowymi dowodami tego, o czym pisze autor danej pozycji. Z\u00a0drugiej strony \u2013 Kohn umiej\u0119tnie wplata \u201etwarde\u201d dowody w postaci wynik\u00f3w bada\u0144 w budowan\u0105 przez siebie osobist\u0105 narracj\u0119 (sam jest ojcem dw\u00f3jki dzieci) \u2013 ksi\u0105\u017cka nie jest zbytnio \u201enaukowa\u201d, a\u00a0opieranie si\u0119 na badaniach nie czyni jej zbyt trudn\u0105 w odbiorze. Nie jest to ci\u0119\u017cka pozycja akademicka, a raczej dobrze napisana ksi\u0105\u017cka popularnonaukowa, w kt\u00f3rej autor zamiast pisa\u0107 og\u00f3lniki w stylu \u201eameryka\u0144scy naukowcy dowiedli\u201d, potrafi \u2013 tam, gdzie trzeba \u2013 podeprze\u0107 si\u0119 konkretnymi danymi i\u00a0co wi\u0119cej \u2013 czyni to w bardzo przyst\u0119pny, a nawet wci\u0105gaj\u0105cy spos\u00f3b.<\/p>\n\n<p>By\u0107 mo\u017ce my\u015blisz sobie \u201e<em>W porz\u0105dku, pewnie dowiem si\u0119 z tej ksi\u0105\u017cki, \u017ce kary i nagrody to \u015blepa uliczka, ale co dalej? Czy dowiem si\u0119, jak z niej wyj\u015b\u0107?<\/em>\u201d. Alfie Kohn zwraca uwag\u0119, \u017ce w tym celu trzeba najpierw zobaczy\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a tradycyjnych (opartych na karach i nagrodach) metod wychowawczych. Innymi s\u0142owy \u2013 zanim poznasz nowe sposoby na wyj\u015bcie z owej \u015blepej uliczki, najpierw zobacz, dlaczego w niej jeszcze tkwisz. Na pierwszy rzut oka mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119, \u017ce przesiadywanie w \u015blepej uliczce jest niekorzystne, w ko\u0144cu prowadzi donik\u0105d. Z drugiej strony \u2013 zapewne daje to jakie\u015b profity, skoro dalej tam jeste\u015bmy. Jakie? Na przyk\u0142ad takie, \u017ce jest to znane, a przez to bezpieczne rozwi\u0105zanie (\u201emo\u017ce nie id\u0119 w dobrym kierunku, ale przynajmniej wiem, gdzie jestem\u201d).<\/p>\n\n<p>Na stronach \u201eWychowania bez nagr\u00f3d i kar\u201d autor zaprasza do pog\u0142\u0119bionej refleksji nad powodami, dla kt\u00f3rych wci\u0105\u017c si\u0119gamy po tradycyjne dyscyplinowanie dzieci i zach\u0119ca do zadania sobie nast\u0119puj\u0105cych pyta\u0144: sk\u0105d znam te sposoby? Co mi przypominaj\u0105? Jakie warto\u015bci chc\u0119 \u015bwiadomie wdra\u017ca\u0107 w moje rodzicielstwo? Na ile to, jak traktuj\u0119 swoje dzieci jest w zgodzie ze mn\u0105, a na ile jest to mi narzucone (przez kultur\u0119 albo w\u0142asne, wczesne do\u015bwiadczenia)? Czy mi to odpowiada i jak to si\u0119 ma do mojej relacji z dzieckiem? Czego si\u0119 obawiam, gdy my\u015bl\u0119 o zrezygnowaniu z kar i nagr\u00f3d \u2013 czy bardziej w\u0142asnej bezradno\u015bci, czy mo\u017ce krytyki ze strony innych? A mo\u017ce tego, \u017ce \u201erozpuszcz\u0119\u201d swoje dziecko? Jak wida\u0107, nie s\u0105 to \u0142atwe pytania, jednak pr\u00f3ba odpowiedzenia na nie wydaje si\u0119 by\u0107 bardzo wa\u017cna \u2013 bez refleksji nad sob\u0105 wychodzenie ze \u015blepej uliczki mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 si\u0119 kolejnym b\u0142\u0105dzeniem albo jednorazowym zrywem.<\/p>\n\n<p>Druga cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki przedstawia nowy, alternatywny dla kar i nagr\u00f3d, spos\u00f3b budowania relacji z dzieckiem. Kohn ostrzega swoich czytelnik\u00f3w, \u017ce w ksi\u0105\u017cce nie daje gotowej recepty na wychowanie \u201egrzecznych\u201d dzieci. Takie proste instrukcje \u2013 cho\u0107 kusz\u0105ce \u2013 tak naprawd\u0119 nie przynosz\u0105 oczekiwanych rezultat\u00f3w, a uniwersalne formu\u0142y nie mog\u0105 mie\u0107 zastosowania w ka\u017cdej rodzinie. Poza tym, nie o \u201egrzeczne\u201d dziecko wcale chodzi, a o jako\u015b\u0107 relacji rodzic-dziecko, a tej nie buduje si\u0119 w oparciu o proste formu\u0142ki. Autor wyra\u017anie k\u0142adzie akcent na szacunek do dziecka, zdolno\u015b\u0107 do widzenia \u015bwiata jego oczami i pokazywanie mu, \u017ce jest si\u0119 po jego stronie.<\/p>\n\n<p>Czy Kohn zupe\u0142nie wystrzega si\u0119 dawania wskaz\u00f3wek? Wr\u0119cz przeciwnie, dzieli si\u0119 nimi, jednak robi to w spos\u00f3b nienarzucaj\u0105cy, zach\u0119caj\u0105c do pr\u00f3bowania pewnych zachowa\u0144. Kolejn\u0105 zalet\u0105 tej ksi\u0105\u017cki jest to, \u017ce autor, czy to powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na badania naukowe, czy dziel\u0105c si\u0119 swoimi spostrze\u017ceniami, mobilizuje do nieustannej refleksji nad sposobem, w jaki wychowujemy dzieci. Ju\u017c sam namys\u0142, kt\u00f3ry towarzyszy lekturze, mo\u017ce sprzyja\u0107 zmianie w podej\u015bciu do dzieci.<\/p>\n\n<p>\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d nie jest ksi\u0105\u017ck\u0105 na jeden wiecz\u00f3r. Jej tre\u015b\u0107 wymaga powolnego \u201etrawienia\u201d, czasami trzeba j\u0105 na chwil\u0119 od\u0142o\u017cy\u0107, by spokojnie zastanowi\u0107 nad przeczytanymi fragmentami, a tak naprawd\u0119 nad sob\u0105. To lektura, kt\u00f3ra od pocz\u0105tku do ko\u0144ca aktywizuje czytelnika: zach\u0119ca do przemy\u015ble\u0144, daje szans\u0119 na wykonanie kr\u00f3tkich \u0107wicze\u0144, kt\u00f3re porz\u0105dkuj\u0105 przeczytan\u0105 tre\u015b\u0107. Wymaga wysi\u0142ku, jednak ten zwr\u00f3ci si\u0119 w postaci lepszego zrozumienia siebie, swojego dziecka, tego, jak budujemy wsp\u00f3ln\u0105 relacj\u0119 oraz tego, co mo\u017cna zrobi\u0107, by mia\u0142a ona naprawd\u0119 mocne podstawy, nieopieraj\u0105ce si\u0119 na chwiejnym systemie kar i nagr\u00f3d.<\/p>\n\n<p>Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak zjesz \u0142adnie \u015bniadanie, to p\u00f3jdziemy na dw\u00f3r. Je\u015bli w tym roku zdasz z \u201eczerwonym paskiem\u201d, dostaniesz sw\u00f3j wymarzony tablet. Je\u015bli nie zaczniesz si\u0119 uczy\u0107 i nie poprawisz tych dw\u00f3jek z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2,1270,338,1274,1316],"tags":[1385,1384],"class_list":["post-2520","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie","category-ksiazki","category-kultura","category-psychologia","category-rozwoj-dziecka","tag-wychowanie-bez-kar","tag-wychowanie-bez-nagrod"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d. Recenzja ksi\u0105\u017cki. | Early Stage<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d. Recenzja ksi\u0105\u017cki. | Early Stage\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jak zjesz \u0142adnie \u015bniadanie, to p\u00f3jdziemy na dw\u00f3r. Je\u015bli w tym roku zdasz z \u201eczerwonym paskiem\u201d, dostaniesz sw\u00f3j wymarzony tablet. Je\u015bli nie zaczniesz si\u0119 uczy\u0107 i nie poprawisz tych dw\u00f3jek z&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Early Stage\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-01-17T17:10:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-10T11:03:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-bez-tytu\u0142u-13.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1123\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"794\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d. Recenzja ksi\u0105\u017cki. | Early Stage","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d. Recenzja ksi\u0105\u017cki. | Early Stage","og_description":"Jak zjesz \u0142adnie \u015bniadanie, to p\u00f3jdziemy na dw\u00f3r. Je\u015bli w tym roku zdasz z \u201eczerwonym paskiem\u201d, dostaniesz sw\u00f3j wymarzony tablet. Je\u015bli nie zaczniesz si\u0119 uczy\u0107 i nie poprawisz tych dw\u00f3jek z&hellip;","og_url":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/","og_site_name":"Early Stage","article_published_time":"2019-01-17T17:10:11+00:00","article_modified_time":"2026-04-10T11:03:45+00:00","og_image":[{"width":1123,"height":794,"url":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-bez-tytu\u0142u-13.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/","url":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/","name":"\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d. Recenzja ksi\u0105\u017cki. | Early Stage","isPartOf":{"@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-bez-tytu\u0142u-13.png","datePublished":"2019-01-17T17:10:11+00:00","dateModified":"2026-04-10T11:03:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b08d9910b906fc7022c94a67a80b103e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/#primaryimage","url":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-bez-tytu\u0142u-13.png","contentUrl":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-bez-tytu\u0142u-13.png","width":1123,"height":794},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wychowanie-bez-nagrod-i-kar-recenzja-ksiazki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eWychowanie bez nagr\u00f3d i kar\u201d. Recenzja ksi\u0105\u017cki."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/","name":"Early Stage","description":"Blog o nauce j\u0119zyka angielskiego dla dzieci i rodzic\u00f3w","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b08d9910b906fc7022c94a67a80b103e","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6efe815967723a35e4952d19353ab840?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6efe815967723a35e4952d19353ab840?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/author\/admin\/"}]}},"views":2182,"fimg_url":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-bez-tytu\u0142u-13-585x390.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2520"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14398,"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2520\/revisions\/14398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}