Bycie rodzicem to wiele wyzwa\u0144 ka\u017cdego dnia. Mn\u00f3stwo pyta\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci. W stawianiu im czo\u0142a przydaje si\u0119 cierpliwo\u015b\u0107, wsparcie innych doros\u0142ych, empatia (do siebie i do dziecka), a tak\u017ce wiedza o\u00a0tym, jakie zachowania ze strony dziecka mog\u0105 si\u0119 pojawia\u0107 na r\u00f3\u017cnych etapach jego rozwoju.<\/p>\n
<\/p>\n
W pierwszej cz\u0119\u015bci cyklu po\u015bwi\u0119conego rozwojowi dziecka, zaczynamy od najwcze\u015bniejszego i jednocze\u015bnie niezwykle wa\u017cnego okresu w \u017cyciu, czyli wczesnego dzieci\u0144stwa. Jakie w tym okresie s\u0105 dzieci? Na potrzeby tego cyklu przyjmijmy, \u017ce na pocz\u0105tek b\u0119dzie mowa o dzieciach od urodzenia do 3 roku \u017cycia. W tym czasie dzieje si\u0119 wiele istotnych i cz\u0119sto trudnych zmian, a\u00a0przed dzieckiem i rodzicem stoi moc wyzwa\u0144. Jakie mog\u0105 by\u0107 to wyzwania? Na co zwraca\u0107 uwag\u0119, b\u0119d\u0105c rodzicem ma\u0142ego dziecka? Zapraszam do lektury.<\/p>\n\n
Nie samym mlekiem bobas \u017cyje<\/strong><\/p>\n Dziecko, kt\u00f3re przychodzi na \u015bwiat jest zupe\u0142nie zdane na swoich opiekun\u00f3w. To od nich zale\u017cy czy i\u00a0kiedy dostanie je\u015b\u0107, czy je przewin\u0105, otul\u0105, gdy mu zimno, zabawi\u0105, gdy si\u0119 nudzi, ukoj\u0105, gdy co\u015b je boli. Poza pomoc\u0105 w zaspokajaniu potrzeb zwi\u0105zanych z jedzeniem, snem czy aktywno\u015bci\u0105, dziecko potrzebuje zaspokojenia jeszcze tych zwi\u0105zanych z poczuciem bezpiecze\u0144stwa oraz blisko\u015bci. Od pierwszych chwil \u017cycia najwa\u017cniejszy dla dziecka jest bliski kontakt z doros\u0142ym (przytulanie, g\u0142askanie, m\u00f3wienie do niego, u\u015bmiechanie si\u0119, uspokajanie dziecka, gdy p\u0142acze).<\/p>\n\n Pami\u0119taj, \u017ce ma\u0142e dziecko, kt\u00f3re p\u0142acze, wcale nie \u201ewymusza\u201d, nie jest te\u017c \u201ema\u0142ym terroryst\u0105\u201d, kt\u00f3ry chce przej\u0105\u0107 nad Tob\u0105 kontrol\u0119 \u2013 ono w ten spos\u00f3b komunikuje si\u0119 z Tob\u0105; nie umie jeszcze m\u00f3wi\u0107, wi\u0119c jak ma da\u0107 Ci zna\u0107, \u017ce czego\u015b od Ciebie potrzebuje? Dziecko przychodzi na \u015bwiat zupe\u0142nie nie wiedz\u0105c, jak on funkcjonuje: jakimi zasadami si\u0119 rz\u0105dzi, jacy s\u0105 inni ludzie, czego mo\u017ce si\u0119 spodziewa\u0107. Relacja z\u00a0opiekunem i to jak ona wygl\u0105da jest matryc\u0105, na bazie kt\u00f3rej kszta\u0142tuje si\u0119 wizja otaczaj\u0105cego \u015bwiata: czy jest to miejsce bezpieczne? Czy inni ludzie s\u0105 przewidywalni? Czy mam wp\u0142yw na to, co si\u0119 dzieje (jak wo\u0142am o pomoc, to j\u0105 dostaj\u0119)? Ta wizja \u015bwiata i innych ludzi kszta\u0142tuje si\u0119 w pierwszych trzech latach \u017cycia (z czego pierwszy rok jest tu kluczowy) i jest wzgl\u0119dnie sta\u0142a na przestrzeni \u017cycia. Dzieci, kt\u00f3rych potrzeby by\u0142y zaspakajane przez opiekun\u00f3w, czuj\u0105 si\u0119 bezpiecznie w \u015bwiecie i w\u015br\u00f3d innych ludzi \u2013 \u0142atwiej nawi\u0105zuj\u0105 relacje, maj\u0105 wiar\u0119 w siebie, wiedz\u0105, \u017ce \u015bwiat im nie zagra\u017ca i nie boj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnych wyzwa\u0144.<\/p>\n\n Wida\u0107 zatem, jak wa\u017cne jest, by w swojej codzienno\u015bci z dzieckiem zwraca\u0107 uwag\u0119 na to, w jakim klimacie odbywa si\u0119 zaspakajanie potrzeb dziecka i czy zaspokajane s\u0105 nie tylko potrzeby fizjologiczne, ale tak\u017ce emocjonalne. W tym kontek\u015bcie istotne jest zaznaczy\u0107, \u017ce metoda na tak zwane \u201ewyp\u0142akanie\u201d (zostawianie p\u0142acz\u0105cego dziecka, \u017ceby si\u0119 wyp\u0142aka\u0142o) mo\u017ce przynie\u015b\u0107 powa\u017cne szkody w rozwoju psychicznym malucha. Dziecko, kt\u00f3re regularnie jest zostawiane samo sobie gdy p\u0142acze, nie uspokaja si\u0119, dlatego \u017ce czuje si\u0119 dobrze; przestaje p\u0142aka\u0107 najcz\u0119\u015bciej z wyczerpania, usypia z poczuciem, \u017ce jego potrzeby s\u0105 niewa\u017cne, a \u015bwiat to zagra\u017caj\u0105ce miejsce. Ten spos\u00f3b my\u015blenia wniesie ze sob\u0105 w doros\u0142e \u017cycie, a by\u0107 mo\u017ce przeka\u017ce tak\u017ce swoim dzieciom.<\/p>\n\n Bunt na pok\u0142adzie?<\/strong><\/p>\n W okolicach drugiego roku \u017cycia dziecko dokonuje prze\u0142omowego odkrycia: odkrywa, \u017ce jest odr\u0119bn\u0105 osob\u0105, ma swoj\u0105 wol\u0119 i mo\u017ce decydowa\u0107 o sobie: w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 p\u00f3jdzie na placu zabaw, czy b\u0119dzie chcia\u0142o ubra\u0107 czapk\u0119, czy zje marchewk\u0119, czy przerwie zabaw\u0119. Do\u015bwiadczenie bycia kim\u015b innym ni\u017c mama czy tata, mo\u017cliwo\u015bci robienia danej rzeczy na sw\u00f3j spos\u00f3b, oddalenia si\u0119 od opiekuna i\u00a0eksplorowania otoczenia budz\u0105 w dziecku du\u017co r\u00f3\u017cnorodnych uczu\u0107: z jednej strony daje to dziecku przyjemno\u015b\u0107, ekscytacj\u0119 i dum\u0119, a z drugiej \u2013 mo\u017ce rodzi\u0107 pewien niepok\u00f3j spowodowany oddaleniem od rodzica oraz frustracj\u0119 w zwi\u0105zku z tym, \u017ce wiele rzeczy dooko\u0142a nadal jest trudno dost\u0119pnych dla takiego malucha (dziecko na przyk\u0142ad do niekt\u00f3rych atrakcyjnych dla siebie przedmiot\u00f3w nie dosi\u0119ga, mimo \u017ce bardzo by tego chcia\u0142o).<\/p>\n\n Bywa, \u017ce czas, kiedy dziecko zaczyna swobodnie eksplorowa\u0107 otoczenie i coraz g\u0142o\u015bniej domaga si\u0119 uznania jego woli, jest trudny nie tylko dla malucha, ale i jego otoczenia. Na co dzie\u0144 mo\u017ce to wygl\u0105da\u0107 tak: rodzic chce i\u015b\u0107 w lewo, dziecko w prawo, rodzic m\u00f3wi \u201enie wolno\u201d, dziecko dalej chce bawi\u0107 si\u0119 zapa\u0142kami, rodzicowi si\u0119 spieszy i chce ju\u017c wyj\u015b\u0107 z domu, a\u00a0dziecko nawet nie my\u015bli o przerwaniu zabawy. Takich moment\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wiele w ci\u0105gu jednego dnia. W rodzicu cz\u0119ste i ekspresyjne odmowy ze strony dziecka rodz\u0105 z\u0142o\u015b\u0107, niech\u0119\u0107, bezradno\u015b\u0107 albo zdziwienie (\u201egdzie si\u0119 podzia\u0142 m\u00f3j s\u0142odki bobas?\u201d).<\/p>\n\n W obiegowej opinii przyj\u0119\u0142o si\u0119 nazywa\u0107 ten czas w rozwoju dziecka \u201ebuntem 2-latka\u201d, bo jak inaczej wyt\u0142umaczy\u0107 to ci\u0105g\u0142e \u201enie\u201d? M\u00f3wi si\u0119 te\u017c, \u017ce \u201eto minie\u201d i \u201etrzeba przetrwa\u0107\u201d. W tym \u201eprzetrwaniu\u201d pomocna mo\u017ce by\u0107 wiedza psychologiczna, kt\u00f3ra m\u00f3wi nam, \u017ce tu wcale nie o \u017caden bunt chodzi. Dziecko, m\u00f3wi\u0105c \u201enie\u201d, nie robi tego \u201especjalnie\u201d, a\u00a0jego odmowa nie jest wymierzona przeciwko rodzicowi. Celem nie jest tu stawanie w kontrze do rodzica jako takie, a bardziej poznanie i okre\u015blenie w\u0142asnych granic. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dziecko nie tyle buntuje si\u0119 przeciwko rodzicowi, co poszukuje siebie \u2013 tego, co lubi, czego chce, co potrafi. Ten spos\u00f3b my\u015blenia (\u201emoje dziecko nie robi mi na z\u0142o\u015b\u0107, ono po prostu poznaje siebie i swoje granice\u201d) mo\u017ce by\u0107 wspieraj\u0105cy podczas codziennych interakcji z maluchem. Dziecko \u201euczy si\u0119 siebie\u201d, a w tym trudnym okresie, potrzebuje mie\u0107 obok siebie cierpliwego i obecnego doros\u0142ego \u2013 kogo\u015b, kto zrozumie sprzeczne emocje, ukoi je, a jednocze\u015bnie b\u0119dzie wspieraj\u0105cym przewodnikiem po zasadach, kt\u00f3re panuj\u0105 w \u015bwiecie.<\/p>\n\n \u201eZosia Samosia\u201d<\/strong><\/p>\n W drugim i trzecim roku \u017cycia bardzo intensywnie rozwija si\u0119 dzieci\u0119ce my\u015blenie, pami\u0119\u0107 oraz sprawno\u015b\u0107 ruchowa. Prowadzi to do tego, \u017ce dzieci z wi\u0119ksz\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 opanowuj\u0105 codzienne czynno\u015bci i ucz\u0105 si\u0119, jak dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3\u017cne przedmioty. Ch\u0119tnie uczestnicz\u0105 w domowych porz\u0105dkach, garn\u0105 si\u0119 do pomocy, chc\u0105 si\u0119 same ubiera\u0107, samodzielnie je\u015b\u0107. Przy tym wszystkim bywaj\u0105 jeszcze nieporadne \u2013 na przyk\u0142ad podczas pomocy przy sprz\u0105taniu najpierw ochoczo zamiot\u0105 okruszki na szufelk\u0119, by po chwili je z niej niechc\u0105cy rozsypa\u0107 😉 Wa\u017cne jest, by mimo niedoci\u0105gni\u0119\u0107 czy pierwszych niepowodze\u0144, docenia\u0107 dzieci\u0119cy entuzjazm i ch\u0119\u0107 dzia\u0142ania. Na tej bazie rozwija si\u0119 samodzielno\u015b\u0107 dziecka i wiara w siebie, warto o tym pami\u0119ta\u0107. Nie wyr\u0119czaj dziecka, bo \u201eTy to zrobisz szybciej\u201d, \u201ebo ono jeszcze nie umie\u201d. Daj dziecku czas, by mog\u0142o \u0107wiczy\u0107 (co wi\u0119cej \u2013 zach\u0119caj je do tego), toleruj niedoci\u0105gni\u0119cia i wyra\u017caj dum\u0119 z tego, co dziecko ju\u017c umie i jak si\u0119 stara \u2013 to najlepsza inwestycja w to, by Twoje dziecko wyros\u0142o na samodzieln\u0105, ch\u0119tn\u0105 do dzia\u0142ania osob\u0119.<\/p>\n\n Prawdziwy wulkan emocji<\/strong><\/p>\n Tw\u00f3j dwulatek czego\u015b bardzo chce, a Ty si\u0119 nie zgadzasz? Od Twojego \u201enie\u201d do jego intensywnego wybuchu z\u0142o\u015bci, \u017calu i pretensji po\u0142\u0105czonego z g\u0142o\u015bnym p\u0142aczem, tupaniem nogami i machaniem r\u0105czkami na o\u015blep, mo\u017ce min\u0105\u0107 zaledwie kilka sekund. Niewa\u017cne, \u017ce jeste\u015bcie akurat w sklepie albo na przystanku autobusowym. Idziesz z dzieckiem na plac zabaw, siadasz na \u0142awce, a Twoja c\u00f3rka bawi si\u0119 w piaskownicy z synem s\u0105siad\u00f3w. Nie mija 5 minut, spogl\u0105dasz w kierunku piaskownicy i widzisz, jak Antek wyrywa Oli \u0142opatk\u0119, a ta nie zostaje mu d\u0142u\u017cna i gryzie go w r\u0119k\u0119. Po chwili ca\u0142y plac zabaw s\u0142ucha g\u0142o\u015bnego p\u0142aczu i pisku. Emocje u ma\u0142ych dzieci s\u0105 bardzo intensywnie przez nie prze\u017cywane, a ponadto zdolno\u015b\u0107 do ich kontroli jest jeszcze bardzo niewielka. Ich m\u00f3zg nie osi\u0105gn\u0105\u0142 jeszcze odpowiedniej dojrza\u0142o\u015bci, by m\u00f3c w pe\u0142ni radzi\u0107 sobie z napi\u0119ciem wywo\u0142anym przez silne i trudne emocje. St\u0105d dwa wnioski, po pierwsze \u2013 to zupe\u0142nie naturalne i rozwojowe, \u017ce 2 czy 3-latki reaguj\u0105 krzykiem, p\u0142aczem czy tupaniem, gdy prze\u017cywaj\u0105 trudne emocje. Z Twoim dzieckiem wszystko w porz\u0105dku 😉 Po drugie \u2013 \u017ceby dziecko mog\u0142o nauczy\u0107 si\u0119 samoregulacji (czyli umiej\u0119tno\u015bci radzenia sobie z napi\u0119ciem wywo\u0142anym przez trudne emocje), potrzebna mu b\u0119dzie Twoja pomoc. Samo tego nie zrobi. W jaki spos\u00f3b mo\u017cesz wesprze\u0107 dziecko? Przede wszystkim okazuj zrozumienie dla emocji Twojego dziecka (nie myl tylko emocji z zachowaniem \u2013 dziecko ma prawo si\u0119 z\u0142o\u015bci\u0107, cho\u0107 w z\u0142o\u015bci nie ma prawa nikogo bi\u0107 czy kopa\u0107 i tego musi dowiedzie\u0107 si\u0119 od Ciebie), nazywaj je (powiedz na przyk\u0142ad \u201ewyobra\u017cam sobie, \u017ce czujesz teraz z\u0142o\u015b\u0107\u201d) i staraj si\u0119 uspokoi\u0107 dziecko. Z czasem (cho\u0107 mowa tu o miesi\u0105cach i latach, a nie tygodniach) Twoje dziecko uwewn\u0119trzni t\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107 i samo b\u0119dzie w stanie si\u0119 uspokoi\u0107 w trudnej dla niego sytuacji.<\/p>\n\n\n Kolejny wpis ju\u017c za miesi\u0105c; przyjrzymy si\u0119 w nim wyzwaniom, jakie przed dzie\u0107mi i rodzicami stawia kolejny etap, czyli okres przedszkolny.<\/p>\n\n\n Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bycie rodzicem to wiele wyzwa\u0144 ka\u017cdego dnia. Mn\u00f3stwo pyta\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci. W stawianiu im czo\u0142a przydaje si\u0119 cierpliwo\u015b\u0107, wsparcie innych doros\u0142ych, empatia (do siebie i do dziecka), a tak\u017ce wiedza o\u00a0tym,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2514,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[609],"class_list":["post-2513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie","tag-rozwoj-dziecka"],"acf":[],"yoast_head":"\n