Ania ma 6 lat. W\u0142a\u015bnie jest z rodzicami pierwszy raz w \u017cyciu nad morzem. Dziewczynka stoi na brzegu, z niepokojem obserwuj\u0105c morskie fale. Jej mama i starszy brat wbiegaj\u0105 entuzjastycznie do wody, ale Ania si\u0119 waha. \u201eAnia! Nie wyg\u0142upiaj si\u0119, woda jest cudowna! Chod\u017a do nas, to \u015bwietna zabawa!\u201d s\u0142yszy rozbawiony g\u0142os mamy. Dziewczynka z przestraszon\u0105 min\u0105 kiwa mamie przecz\u0105co na znak, \u017ce nie zamierza do nich do\u0142\u0105cza\u0107.<\/p>\n\n
Pola siedzi na rozgrzanym kamieniu i energicznie lepi \u201ekotlety\u201d z b\u0142ota, szykuj\u0105c obiad. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich zawija w du\u017ce li\u015bcie \u0142opianu, dzi\u0119ki czemu w menu b\u0119d\u0105 dost\u0119pne nie tylko klasyczne mielone, ale tak\u017ce go\u0142\u0105bki. Jej siostra w tym czasie przystraja \u201elalki\u201d zrobione z m\u0142odych, niedojrza\u0142ych jeszcze kolb kukurydzy. To b\u0119dzie uczta dla lalek z okazji zako\u0144czenia roku szkolnego. W powietrzu czu\u0107 podnios\u0142\u0105 atmosfer\u0119, w ko\u0144cu to wa\u017cna okazja. Dziewczynki s\u0105 tak zaabsorbowane przygotowaniami, \u017ce nie s\u0142ysz\u0105, jak dziadek wo\u0142a je na kolacj\u0119.<\/p>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/zabawa_3.jpg\")
<\/p>\n\n
Zabawa to aktywno\u015b\u0107 spontaniczna, rozpoczynana z w\u0142asnej woli, czasami nawet wbrew aktualnym oczekiwaniom otoczenia. Jest bezinteresowna, podejmowana po to, by si\u0119 po prostu pobawi\u0107, bez nastawienia na osi\u0105gni\u0119cie jakiego\u015b celu czy realizacj\u0119 zadania \u2013 to w\u0142a\u015bnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 bawienia si\u0119 i\u00a0robienia czego\u015b po swojemu jest dla dziecka najwi\u0119kszym \u017ar\u00f3d\u0142em przyjemno\u015bci, a nie osi\u0105gni\u0119cie jakich\u015b konkretnych efekt\u00f3w. Nie wyklucza to oczywi\u015bcie faktu, \u017ce w \u201edoros\u0142ym rozumieniu\u201d spontaniczna zabawa mo\u017ce uczy\u0107 dziecko wielu cennych umiej\u0119tno\u015bci \u2013 jednak ich nabywanie nie jest tu priorytetem, a dzieje si\u0119 niejako przy okazji.<\/p>\n\n
Prawdziwa zabawa \u201epoch\u0142ania\u201d dziecko \u2013 czas przestaje dla niego istnie\u0107, dziecko \u201eprzenosi si\u0119\u201d do innego miejsca. Czasami doros\u0142ym trudno porozumie\u0107 si\u0119 z bawi\u0105cym si\u0119 dzieckiem, gdy\u017c jest ono tak wci\u0105gni\u0119te \u201edo swojego \u015bwiata\u201d zabawy i wyobra\u017ani. Im prawdziwsza, bardziej kreatywna zabawa, tym trudniej doros\u0142ym j\u0105 tak po prostu przerwa\u0107.<\/p>\n\n
Zabawa ma tak\u017ce to do siebie, \u017ce w jej trakcie dziecko prze\u017cywa r\u00f3\u017cnorodne emocje i nie zawsze s\u0105 to emocje wy\u0142\u0105cznie pozytywne. Poza rado\u015bci\u0105, ekscytacj\u0105, dum\u0105 czy nadziej\u0105 mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 strach, z\u0142o\u015b\u0107, \u017cal lub t\u0119sknota. Dziecko czasami samo nap\u0119dza sobie stracha w zabawie, wymy\u015bla r\u00f3\u017cne niebezpiecze\u0144stwa i trudno\u015bci, by w bezpiecznej dla siebie sytuacji m\u00f3c zmierzy\u0107 si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi wa\u017cnymi wyzwaniami.<\/p>\n\n
W przypadku wspomnianej na pocz\u0105tku akapitu Ani o zabawie zatem mowy by\u0107 nie mo\u017ce \u2013 dziewczynka nie przejawia ch\u0119ci, by dobrowolnie do\u0142\u0105czy\u0107 do brata i mamy w wodzie. Pola i jej siostra natomiast s\u0105 w samym \u015brodku bardzo atrakcyjnej i wci\u0105gaj\u0105cej je zabawy.<\/p>\n\n
Co daje dziecku zabawa?<\/strong><\/p>\n By\u0107 mo\u017ce czasami, obserwuj\u0105c dziecko w trakcie zabawy, zadajesz sobie to pytanie. Zadaj\u0105 je sobie r\u00f3wnie\u017c naukowcy. Ciekawe badania przeprowadzone na szczurach pokaza\u0142y, \u017ce zwierz\u0119ta niemog\u0105ce si\u0119 bawi\u0107 w okresie, gdy aktywno\u015b\u0107 zwi\u0105zana z zabaw\u0105 jest u nich najsilniejsza, jako doros\u0142e osobniki przejawiaj\u0105 mniejsz\u0105 inicjatyw\u0119 w kontaktach z innymi szczurami. Ponadto, nie posiadaj\u0105 sprawno\u015bci unikania w stosunku do dominuj\u0105cego osobnika w stadzie i zdecydowanie cz\u0119\u015bciej s\u0105 atakowane. Badanie to uzmys\u0142awia, \u017ce zabawa \u2013 opr\u00f3cz rozrywki \u2013 stanowi bardzo wa\u017cny i potrzebny trening przygotowuj\u0105cy do doros\u0142ego \u017cycia w kr\u00f3lestwie zwierz\u0105t. Gdy tego treningu brakuje, powstaje zagro\u017cenie dla przetrwania gatunku. Z tych obserwacji badacze wyci\u0105gaj\u0105 tak\u017ce wnioski dotycz\u0105ce ludzi i roli zabawy w ich \u017cyciu.<\/p>\n\n Poza wzbudzaniem przyjemno\u015bci, zabawa pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c wiele r\u00f3\u017cnych funkcji \u2013 uczy, roz\u0142adowuje napi\u0119cie, wzmacnia wi\u0119zi, rozwija. Zabawa jest jedn\u0105 z najwcze\u015bniejszych aktywno\u015bci, w kt\u00f3rych dziecko ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwijania swojej pomys\u0142owo\u015bci i kreatywno\u015bci. Mo\u017ce wciela\u0107 w \u017cycie r\u00f3\u017cne swoje pomys\u0142y, testowa\u0107 je i modyfikowa\u0107, przez co nabywa poczucia wp\u0142ywu, uczy si\u0119 przewidywania i wyci\u0105gania wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n W zabawie dziecko ma okazj\u0119 odreagowa\u0107 r\u00f3\u017cne, cz\u0119sto trudne emocje. Gdy wciela si\u0119 w jak\u0105\u015b posta\u0107, jednocze\u015bnie samo prze\u017cywa zwi\u0105zane z rol\u0105 sytuacje i emocje, dzi\u0119ki czemu mo\u017ce nauczy\u0107 si\u0119, jak sobie z nimi radzi\u0107.<\/p>\n\n Wa\u017cn\u0105 umiej\u0119tno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 dzieci mog\u0105 \u0107wiczy\u0107 w zabawie jest samokontrola. Gdy przyjrzysz si\u0119 bli\u017cej zabawom Twojego dziecka\/ dzieci, zobaczysz, \u017ce rz\u0105dz\u0105 si\u0119 one okre\u015blonymi regu\u0142ami \u2013 to nie jest bezsensowna bieganina, jak to na pierwszy rzut oka mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 \u2013 w dzieci\u0119cych zabawach s\u0105 cz\u0119sto bardzo precyzyjne zasady, fabu\u0142a, rekwizyty pe\u0142ni\u0105 okre\u015blon\u0105 funkcj\u0119, dzieci maj\u0105 swoje role. Wchodz\u0105c w tak\u0105 zabaw\u0119 dziecko uczy si\u0119 samoograniczania, podporz\u0105dkowywania wymy\u015blonym przez siebie regu\u0142om, panowania nad impulsami.<\/p>\n\n Zabawa grupowa daje przestrze\u0144 do \u0107wiczenia umiej\u0119tno\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy \u2013 z czasem dzieci orientuj\u0105 si\u0119, \u017ce aby zabawa mog\u0142a si\u0119 uda\u0107, potrzebuj\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 i ka\u017cdy musi pe\u0142ni\u0107 okre\u015blone role na rzecz wsp\u00f3lnego celu. Je\u015bli dzieci bawi\u0105 si\u0119 \u201ew sklep\u201d to tylko wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c ze sob\u0105 uda im si\u0119 t\u0119 zabaw\u0119 poprowadzi\u0107 \u2013 kto\u015b musi by\u0107 sprzedawc\u0105, kto\u015b klientem, kto\u015b dostawc\u0105 towar\u00f3w; musz\u0105 ustali\u0107 szereg r\u00f3\u017cnych kwestii (co daje \u015bwietne pole do \u0107wiczenia si\u0119 w sztuce negocjacji) i ich wsp\u00f3lnie przestrzega\u0107.<\/p>\n\n Jak wspiera\u0107 dzieci\u0119c\u0105 potrzeb\u0119 zabawy?<\/strong><\/p>\n Dzieci maj\u0105 naturaln\u0105 potrzeb\u0119, by si\u0119 bawi\u0107, a przez to rozwija\u0107. Potrzebuj\u0105 jedynie, by tworzy\u0107 im do tego optymalne warunki i nie chodzi tu o kupowanie mn\u00f3stwa nowych, edukacyjnych zabawek. O\u00a0jakich warunkach wi\u0119c mowa?<\/p>\n\n Organizacja dnia<\/u><\/p>\n Po szkole biegniecie na trening judo, potem dodatkowy j\u0119zyk obcy i praca domowa przed snem? Tak co poniedzia\u0142ek i \u015brod\u0119, a we wtorki basen. Czwartki \u2013 lekcje gry na pianinie, a pi\u0105tki zaj\u0119cia logopedyczne. Plan twojego dziecka jest mocno napi\u0119ty, dodatkowo nauczycielka z matematyki du\u017co zadaje, a Twoja pociecha z matmy nie jest or\u0142em, wi\u0119c musi du\u017co czasu siedzie\u0107 nad u\u0142amkami, mno\u017ceniem i dzieleniem. Czasu na swobodn\u0105 zabaw\u0119 jest jako\u015b tak ma\u0142o\u2026 W\u0142a\u015bciwie nie ma jej na li\u015bcie priorytet\u00f3w, zosta\u0142a wyparta przez nauk\u0119 i inne po\u017cyteczne zaj\u0119cia. Warto jednak tak zaplanowa\u0107 dzie\u0144, by dziecko \u2013 tak\u017ce to szkolne \u2013 mia\u0142o przestrze\u0144 i czas na zupe\u0142nie swobodn\u0105 zabaw\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej b\u0119dzie mog\u0142o odpocz\u0105\u0107, odreagowa\u0107, kt\u00f3ra b\u0119dzie dla niego przyjemno\u015bci\u0105 i kt\u00f3r\u0105 b\u0119dzie mog\u0142o podejmowa\u0107 dobrowolnie \u2013 bo chce i lubi. Zw\u0142aszcza, gdy dzie\u0144 w szkole i po niej wype\u0142niaj\u0105 r\u00f3\u017cne obowi\u0105zki nale\u017cy zadba\u0107 o chwil\u0119 relaksu i dobrej zabawy.<\/p>\n\n Odpowiednia ilo\u015b\u0107 czasu<\/u><\/p>\n Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, by nie ogranicza\u0107 zbytnio czasu na dzieci\u0119c\u0105 zabaw\u0119. Je\u015bli zapowiesz dziecku, \u017ce ma teraz 10 minut na zabaw\u0119, w przerwie pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi \u201ewa\u017cniejszymi obowi\u0105zkami\u201d, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce dziecko w og\u00f3le nie podejmie zabawy, my\u015bl\u0105c, \u017ce nie warto jej nawet zaczyna\u0107. Zabawa wi\u0105\u017ce si\u0119 z\u00a0luzem, \u201ewoln\u0105 g\u0142ow\u0105\u201d, wyobra\u017ani\u0105 i kreatywno\u015bci\u0105, a te wymagaj\u0105 odpowiedniej ilo\u015bci czasu. Pami\u0119taj, \u017ce nie jest to czas \u201ezmarnowany\u201d, wr\u0119cz przeciwnie. Miej tak\u017ce na uwadze, \u017ce czas na zabaw\u0119 nie powinien by\u0107 ograniczany przez to, \u017ce dziecko ma du\u017co innych zaj\u0119\u0107 i najpierw musi si\u0119 wyrobi\u0107 z\u00a0mn\u00f3stwem obowi\u0105zk\u00f3w, a potem \u2013 jak si\u0119 \u0142adnie wyrobi \u2013 b\u0119dzie mia\u0142o czas na przyjemno\u015bci. Takie podej\u015bcie cz\u0119sto w praktyce oznacza, \u017ce czasu na zabaw\u0119 jest bardzo ma\u0142o lub wcale. Nawet, gdy uda si\u0119 go wygospodarowa\u0107 pod koniec dnia, to po wype\u0142nieniu wszystkich obowi\u0105zk\u00f3w dziecko jest tak zm\u0119czone, \u017ce nie ma ju\u017c zasob\u00f3w i si\u0142, by si\u0119 bawi\u0107. \u017byjemy w kulturze, w kt\u00f3rej cz\u0119sto praca jest stawiana na pierwszym miejscu, a doros\u0142ych ludzi uczy si\u0119 sztuki odpoczynku i budowania balansu pomi\u0119dzy \u017cyciem zawodowym a czasem po pracy, kt\u00f3ry warto przeznacza\u0107 m.in. na zabaw\u0119 i\u00a0przyjemno\u015bci. Taka r\u00f3wnowaga jest niezwykle wa\u017cna w kontek\u015bcie zdrowia psychicznego i poczucia zadowolenia z \u017cycia. Dzieci ten balans czuj\u0105 w spos\u00f3b naturalny \u2013 nale\u017cy tylko umo\u017cliwi\u0107 im, by mog\u0142y po szkole\/ przedszkolu mie\u0107 czas na swobodn\u0105 zabaw\u0119, co wi\u0119cej \u2013 mo\u017cna si\u0119 tego od nich uczy\u0107 😊<\/p>\n\n Ograniczona kontrola<\/u><\/p>\n Tak jak ju\u017c wspomina\u0142am, zabawa \u0142\u0105czy si\u0119 ze swobod\u0105 dzia\u0142ania, a nadmierna kontrola ze strony opiekun\u00f3w mo\u017ce j\u0105 \u0142atwo popsu\u0107. Kontrola mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z ch\u0119ci\u0105 zapewnienia dziecku bezpiecze\u0144stwa. Warto z pewno\u015bci\u0105 asekurowa\u0107 trzylatka, ucz\u0105cego si\u0119 jazdy na rowerku, ale pilnowanie o\u015bmiolatka, kt\u00f3ry wspina si\u0119 z kolegami na drabinki lub je\u017adzi po placu na deskorolce, mo\u017ce by\u0107 przesadn\u0105 nadgorliwo\u015bci\u0105. Taka obecno\u015b\u0107 doros\u0142ych i kontrola z ich strony mog\u0105 utrudnia\u0107 dzieciom \u201ewej\u015bcie\u201d w zabaw\u0119 i prze\u017cywanie jej na 100%. Gdy dzieci s\u0105 zdane same na siebie, ich dzia\u0142ania staj\u0105 si\u0119 uwa\u017cniejsze i lepiej przemy\u015blane, dzi\u0119ki czemu wzmacnia si\u0119 ich samodzielno\u015b\u0107 i\u00a0poczucie sprawstwa. Rodzicielska kontrola mo\u017ce tak\u017ce wynika\u0107 z ch\u0119ci \u201ewzbogacenia\u201d zabawy o r\u00f3\u017cne \u2013 w mniemaniu doros\u0142ych \u2013 po\u017cyteczne i edukacyjne elementy. Rodzic patrzy na bawi\u0105ce si\u0119 dziecko, kt\u00f3re przelewa wod\u0119 z r\u00f3\u017cnych wiader i zabawa ta wydaje mu si\u0119 ma\u0142o \u201erozbudowana\u201d, wpada wi\u0119c na pomys\u0142, by zach\u0119ci\u0107 dziecko do liczenia tych wiader a przy okazji pyta, w jakim kolorze s\u0105 poszczeg\u00f3lne wiaderka. Je\u015bli dziecko na tak\u0105 propozycj\u0119 reaguje entuzjastycznie i ch\u0119tnie w ni\u0105 \u201ewchodzi\u201d, nie ma problemu; je\u015bli jednak nie odpowiada rodzicowi na pytania i zach\u0119ty, a rodzic uparcie pr\u00f3buje sw\u00f3j pomys\u0142 przeforsowa\u0107, taka zabawa przestaje by\u0107 prawdziw\u0105 zabaw\u0105. Warto zaufa\u0107 dziecku, \u017ce ono wie, jak mo\u017ce si\u0119 bawi\u0107 i \u017ce zabawa, kt\u00f3r\u0105 aktualnie wybiera, jest z jakiego\u015b powodu mu potrzebna (mo\u017ce dziecko przelewaj\u0105ce wod\u0119 z tych wiaderek sprawdza w\u0142a\u015bnie, czy w\u00a0ka\u017cdym z nich pomie\u015bci si\u0119 tyle samo wody, testuj\u0105c w ten spos\u00f3b jedno z wa\u017cnych poj\u0119\u0107 matematycznych, czyli sta\u0142o\u015b\u0107 ilo\u015bci?)<\/p>\n\n Chcia\u0142abym \u017cyczy\u0107 wszystkim dzieciom mn\u00f3stwa chwil swobodnej, dobrowolnej, nieskr\u0119powanej, czasami szalonej zabawy \u2013 takiej, kt\u00f3r\u0105 po latach si\u0119 wspomina i latami potrafi do niej si\u0119ga\u0107: bo jest wa\u017cna, potrzebna i daje mn\u00f3stwo dobroci.<\/p>\n\n\n Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czerpanie rado\u015bci, przyjemno\u015bci i satysfakcji z zabawy znaj\u0105 prawie wszyscy \u2013 ka\u017cdy doros\u0142y by\u0142 kiedy\u015b dzieckiem i po\u015bwi\u0119ca\u0142 godziny na zabaw\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi \u2013 bez wzgl\u0119du na wiek \u2013 ch\u0119tnie podejmuje…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2248,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[54,95,66],"class_list":["post-2245","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie","tag-rodzicielstwo","tag-rodzicielstwo-bliskosci","tag-zabawa"],"acf":[],"yoast_head":"\n![\"\"](\"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/zabawa_2.jpg\")
<\/p>\n\n