Kaja za miesi\u0105c sko\u0144czy 14 lat. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci w jej klasie, ma swoje konto na popularnym portalu spo\u0142eczno\u015bciowym, ma te\u017c swojego smartfona. Od kilku dni Kaja nie chodzi do szko\u0142y z\u00a0powodu przezi\u0119bienia \u2013 popo\u0142udniami, zamiast chodzi\u0107 do kole\u017canek po zeszyty, dowiaduje si\u0119 od nich o tym, co dzia\u0142o si\u0119 w szkole, poprzez portal spo\u0142eczno\u015bciowy. Dziewczynki wymieniaj\u0105 si\u0119 tam te\u017c \u015bmiesznymi filmami i muzyk\u0105, kt\u00f3rej s\u0142uchaj\u0105. Ostatnio Kaja zacz\u0119\u0142a interesowa\u0107 si\u0119 sztukami walki \u2013 dwa razy w tygodniu chodzi na treningi judo, a jednocze\u015bnie jest cz\u0142onkiem zamkni\u0119tej grupy na portalu, gdzie razem z innymi osobami z sekcji wymieniaj\u0105 si\u0119 informacjami na temat dyscypliny, kt\u00f3r\u0105 trenuj\u0105. Kaja ma te\u017c kilka ulubionych gier komputerowych (najfajniejsze wed\u0142ug niej s\u0105 te, w\u00a0kt\u00f3rych mo\u017ce wcieli\u0107 si\u0119 w wirtualnego bohatera albo bohaterk\u0119, rozwija\u0107 t\u0119 posta\u0107 w trakcie rozgrywki i gra\u0107 wsp\u00f3lnie z\u00a0kole\u017cankami czy siostr\u0105). W wyborze gier pomagaj\u0105 jej rodzice \u2013 tak, by by\u0142y one dostosowane do jej wieku i zainteresowa\u0144. Mama Kai z jednej strony wie, \u017ce dla jej c\u00f3rki media spo\u0142eczno\u015bciowe i\u00a0multimedia to cz\u0119\u015b\u0107 jej \u015bwiata, stara si\u0119 by\u0107 na bie\u017c\u0105co i wspiera\u0107 c\u00f3rk\u0119, z\u00a0drugiej strony \u2013 czasami zastanawia si\u0119, gdzie le\u017cy granica pomi\u0119dzy nadmiernym i szkodliwym, a\u00a0bezpiecznym korzystaniem z\u00a0multimedi\u00f3w? Nie chcia\u0142aby w tej kwestii czego\u015b przegapi\u0107.<\/p>\n
Mama Kai nie jest osamotniona w tego typu rozwa\u017caniach \u2013 wielu rodzic\u00f3w zadaje sobie podobne pytanie. Co powinno zaniepokoi\u0107 rodzica, je\u015bli chodzi o korzystanie dziecka z multimedi\u00f3w? Kiedy powinna zapali\u0107 si\u0119 \u201eczerwona lampka\u201d ostrzegawcza? I w ko\u0144cu \u2013 jak wtedy reagowa\u0107?<\/p>\n\n
Sygna\u0142y ostrzegawcze<\/strong><\/p>\n Zanim przejd\u0119 do wymienienia takich sygna\u0142\u00f3w, chcia\u0142abym podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie wszystkie dzieci w\u00a0wieku szkolnym czy nastolatkowie po\u015bwi\u0119caj\u0105cy sporo wolnego czasu na korzystanie z\u00a0multimedi\u00f3w s\u0105 od nich uzale\u017cnione. Miar\u0105 nadu\u017cywania Internetu czy innych multimedi\u00f3w nie jest tylko czas im po\u015bwi\u0119cony. <\/strong>Dla przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci dzieci\/ nastolatk\u00f3w nowe technologie to po prostu \u015brodek do ciekawego sp\u0119dzenia czasu, poszerzenia swoich umiej\u0119tno\u015bci, zdobywania wiedzy, budowania relacji czy dostarczenia sobie rozrywki. Jest jednak pewna (stosunkowo nieliczna) grupa m\u0142odych os\u00f3b, kt\u00f3rej korzystanie z multimedi\u00f3w wymyka si\u0119 spod kontroli i ma negatywny wp\u0142yw na ich \u017cycie. S\u0105 na przyk\u0142ad badania prowadzone w Polsce przez Fundacj\u0119 Dajemy Dzieciom Si\u0142\u0119 z 2012 roku, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105, \u017ce 1,3% m\u0142odych os\u00f3b w wieku 14-17 lat przejawia nasilone objawy nadu\u017cywania Internetu. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce nie jest to bardzo cz\u0119ste zjawisko, a\u00a0sformu\u0142owanie \u201eon\/ ona jest chyba uzale\u017cniona od komputera\u201d mo\u017ce by\u0107 niejednokrotnie zbyt pochopnie u\u017cyte. Oczywi\u015bcie, os\u00f3b korzystaj\u0105cych z\u00a0Internetu w spos\u00f3b ryzykowny, ale jeszcze niespe\u0142niaj\u0105cych kryteri\u00f3w silnego nadu\u017cywania b\u0119dzie wi\u0119cej ni\u017c wspomniane 1,3%, (w cytowanych badaniach by\u0142o to 12%) jednak nadal przewa\u017caj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych u\u017cytkownik\u00f3w tego medium nie znajdzie si\u0119 tak\u017ce w tej grupie.<\/p>\n W porz\u0105dku, wiemy zatem, \u017ce problem nie jest wcale tak powszechny i dotyka bardzo w\u0105skiej grupy dzieci\/ nastolatk\u00f3w. Faktem jest jednak to, \u017ce zjawisko to wyst\u0119puje, coraz cz\u0119\u015bciej si\u0119 o nim m\u00f3wi i\u00a0naturalne jest, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 rodzic\u00f3w mo\u017ce zastanawia\u0107 si\u0119, czy ich dziecko nie korzysta przypadkiem z\u00a0Internetu (lub innego medium) w spos\u00f3b ryzykowny albo nawet \u2013 czy ju\u017c nie zdradza symptom\u00f3w nadu\u017cywania. Je\u015bli jeste\u015b w tej grupie, odpowiedz sobie na poni\u017csze pytania:<\/p>\n Czy Twoje dziecko sp\u0119dza na korzystaniu z Internetu coraz wi\u0119cej czasu, kosztem innych aktywno\u015bci i zainteresowa\u0144?<\/p>\n Czy w ostatnim czasie masz problem z dobudzeniem dziecka rano do szko\u0142y?<\/p>\n Czy zaniedbuje obowi\u0105zki domowe\/ szkolne\/ rodzinne przez korzystanie z Internetu?<\/p>\n Czy kontynuuje korzystanie z sieci, mimo istotnych szk\u00f3d, kt\u00f3rych do\u015bwiadcza z powodu bycia on-line? (Np. przez zbyt du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dzon\u0105 w sieci dziecko ma wiele nieobecno\u015bci, grozi mu nieklasyfikowanie do nast\u0119pnej klasy, a mimo to jego zachowanie nie zmienia si\u0119).<\/p>\n Czy w Waszym domu pojawiaj\u0105 si\u0119 k\u0142\u00f3tnie dotycz\u0105ce korzystania przez dziecko z Internetu?<\/p>\n Czy synowi albo c\u00f3rce zdarza si\u0119 ok\u0142amywa\u0107 Ciebie lub Twojego partnera na temat ilo\u015bci czasu sp\u0119dzanego w sieci?<\/p>\n Czy Twoje dziecko ma za sob\u0105 nieudane pr\u00f3by ograniczenia ilo\u015bci czasu sp\u0119dzanego przed komputerem?<\/p>\n Czy reaguje rozdra\u017cnieniem, niepokojem lub nawet agresj\u0105, gdy korzystanie z Internetu jest utrudnione albo niemo\u017cliwe?<\/p>\n Czy korzysta z Internetu po to, by poprawi\u0107 sobie nastr\u00f3j albo zapomnie\u0107 o problemach?<\/p>\n Czy obserwujesz u dziecka obni\u017cenie sprawno\u015bci fizycznej, brak zainteresowania jedzeniem, utrzymaniem higieny osobistej, brak troski o w\u0142asny wygl\u0105d i wi\u0105\u017cesz to z nadmiernym korzystaniem przez dziecko z Internetu?<\/p>\n Czy niepokoj\u0105ce Ci\u0119 zachowania dziecka, zwi\u0105zane z korzystaniem z Internetu utrzymuj\u0105 si\u0119 w\u00a0czasie i\/ lub nasilaj\u0105 si\u0119?<\/p>\n\n Odpowiadaj\u0105c na pytania, pami\u0119taj, \u017ce w miejsce \u201eInternet\u201d\/ \u201esie\u0107\u201d\/ \u201ekomputer\u201d mo\u017cna wstawi\u0107 tak\u017ce takie has\u0142a jak np. \u201egry komputerowe\u201d czy \u201esmartfon\u201d \u2013 w zale\u017cno\u015bci od obserwowanych niepokoj\u0105cych zachowa\u0144 zwi\u0105zanych z nowymi technologiami.<\/p>\n\n Jak reagowa\u0107?<\/strong><\/p>\n Je\u015bli po przeczytaniu powy\u017cszych pyta\u0144, chocia\u017c na cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzia\u0142e\u015b\/a\u015b twierdz\u0105co, powinna zapali\u0107 Ci si\u0119 w g\u0142owie \u201eczerwona lampka alarmowa\u201d, sygnalizuj\u0105ca, \u017ce Twoja pociecha mo\u017ce traci\u0107 kontrol\u0119 nad korzystaniem z Internetu lub innego medium. Nie musi to \u015bwiadczy\u0107 od razu o\u00a0uzale\u017cnieniu (pami\u0119taj, \u017ce tego typu diagnoz\u0119 powinien postawi\u0107 specjalista zajmuj\u0105cy si\u0119 t\u0105 dziedzin\u0105), ale zdecydowanie warto zaj\u0105\u0107 si\u0119 t\u0105 kwesti\u0105, nie bagatelizowa\u0107 jej. Co zatem jako rodzic mo\u017cesz w tej sytuacji zrobi\u0107?<\/p>\n\n Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, jak\u0105 mo\u017cesz zrobi\u0107, jest szczere porozmawianie z dzieckiem na ten temat.<\/strong><\/p>\n By\u0107 mo\u017ce pojawia Ci si\u0119 teraz my\u015bl \u201eju\u017c nie raz mu\/ jej m\u00f3wi\u0142am\/em, \u017ce za du\u017co czasu siedzi przed komputerem; to nic nie da\u201d. Domy\u015blam si\u0119, \u017ce prawdopodobnie wielokrotnie upomina\u0142a\u015b\/ e\u015b dziecko w zwi\u0105zku z\u00a0jego korzystaniem z Internetu czy innego medium. By\u0107 mo\u017ce podejmowa\u0142a\u015b\/e\u015b te\u017c pr\u00f3by wp\u0142yni\u0119cia na dziecko poprzez straszenie, wprowadzanie zakaz\u00f3w, nadmiern\u0105 kontrol\u0119, pro\u015bby, przekupywanie, wzbudzanie poczucia winy. Je\u015bli tak, zapewne sam\/a widzisz, \u017ce nie przynios\u0142o to spodziewanych rezultat\u00f3w i by\u0107 mo\u017ce czujesz w zwi\u0105zku z tym frustracj\u0119, zagubienie czy bezradno\u015b\u0107.<\/p>\n Wymienione sposoby rzeczywi\u015bcie na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie okazuj\u0105 si\u0119 pomocne ani wspieraj\u0105ce. Poprzez \u201eszczer\u0105 rozmow\u0119\u201d nie mam na my\u015bli monologu polegaj\u0105cego na upominaniu, straszeniu czy przekupywaniu dziecka.<\/p>\n\n Jak zatem taka rozmowa mog\u0142aby wygl\u0105da\u0107? Oto kilka wskaz\u00f3wek.<\/strong><\/p>\n\n Na wst\u0119pie zadbaj o siebie<\/u><\/strong>. Uspok\u00f3j swoje my\u015bli, emocje, zadbaj o oddech, sprawd\u017a, czy nie jeste\u015b g\u0142odny\/a, czy Twoja g\u0142owa nie jest teraz czym\u015b zaprz\u0105tni\u0119ta. By\u0107 mo\u017ce temat nadu\u017cywania przez dziecko nowych technologii wraca u Was w domu jak bumerang i czujesz si\u0119 nim ju\u017c zm\u0119czony\/a \u2013 warto da\u0107 sobie chwil\u0119 na odsapni\u0119cie, z\u0142apanie potrzebnego dystansu (np. id\u0105c na spacer i uk\u0142adaj\u0105c sobie w g\u0142owie my\u015bli zwi\u0105zane z t\u0105 kwesti\u0105, rozmawiaj\u0105c z przyjacielem\/ przyjaci\u00f3\u0142k\u0105, czy robi\u0105c seri\u0119 g\u0142\u0119bokich oddech\u00f3w). Nie podejmuj tego typu rozmowy na fali emocji.<\/p>\n\n Poczekaj na dobry moment i poszukaj odpowiedniego miejsca do rozmowy<\/u><\/strong>. Wa\u017cne, \u017ceby\u015bcie oboje byli w miar\u0119 spokojni, a w miejscu, w kt\u00f3rym rozmawiacie by\u0142o cicho, by\u0142o one bezpieczne dla dziecka i dla Ciebie. Zadbaj o to, by w czasie rozmowy nie by\u0142o obok Was obcych os\u00f3b, czy \u017ceby nie przerywa\u0142 Wam dzwoni\u0105cy co chwil\u0119 telefon. Dzi\u0119ki zadbaniu o warunki rozmowy \u2013 b\u0119dziecie mogli skupi\u0107 si\u0119 na jej przebiegu, na sobie nawzajem, nie b\u0119dziecie si\u0119 rozprasza\u0107 ma\u0142o wa\u017cnymi kwestiami.<\/p>\n\n Znajd\u017a czas<\/u><\/strong>. Taka rozmowa nie mo\u017ce by\u0107 pospieszna, pomi\u0119dzy jednym a drugim zaj\u0119ciem. Twoje dziecko musi czu\u0107, \u017ce po\u015bwi\u0119casz mu maksimum uwagi, jeste\u015b z nim \u201etu i teraz\u201d<\/strong> i nigdzie zaraz nie musisz i\u015b\u0107, niczego za chwil\u0119 nie musisz za\u0142atwi\u0107. Pami\u0119taj, \u017ce po\u015bwi\u0119canie czasu i uwagi \u0142\u0105czy si\u0119 tak\u017ce ze skupieniem na tym, co dziecko ma Ci do powiedzenia \u2013 nie przerywaj mu, nie ko\u0144cz za nie, nie zak\u0142adaj, \u017ce wiesz, co chce powiedzie\u0107. Zadawaj dziecku pytania, nastaw si\u0119 na dialog z nim<\/strong>.<\/p>\n\n Nazwij swoje spostrze\u017cenia i obawy<\/u>.<\/strong> Postaraj si\u0119 m\u00f3wi\u0107 od siebie (u\u017cywaj komunikatu \u201eja\u201d). Powiedz \u201eniepokoj\u0119 si\u0119 tym, \u017ce ostatnio coraz wi\u0119cej czasu sp\u0119dzasz przed komputerem\u201d zamiast \u201eznowu siedzisz przed laptopem\u201d\/ \u201echc\u0119, \u017ceby\u015b mnie pos\u0142ucha\u0142, zale\u017cy mi na tym, by powiedzie\u0107 Ci o moich obawach\u201d zamiast \u201edo Ciebie nic nie trafia\u201d. Zastan\u00f3w si\u0119, co dok\u0142adnie niepokoi Ci\u0119 w zachowaniu Twojego dziecka, pomy\u015bl o konkretnych sytuacjach\/ przyk\u0142adach i powiedz o tym dziecku. Bardzo wa\u017cne jest, \u017ceby nie atakowa\u0107 dziecka, a spokojnie powiedzie\u0107 mu o tym, co Ci\u0119 martwi. <\/strong><\/p>\n\n Spr\u00f3buj dowiedzie\u0107 si\u0119, co dzieje si\u0119 z dzieckiem i sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 problem<\/u>. <\/strong>Ryzykowne korzystanie z\u00a0multimedi\u00f3w czy w skrajnym przypadku \u2013 uzale\u017cnienie od nich \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 najcz\u0119\u015bciej z jak\u0105\u015b trudno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 dana osoba prze\u017cywa i z kt\u00f3r\u0105 radzi sobie w\u0142a\u015bnie poprzez nadu\u017cywanie nowych technologii. W\u00a0przypadku dzieci i nastolatk\u00f3w to mog\u0105 by\u0107 na przyk\u0142ad: poczucie osamotnienia, odrzucenia przez grup\u0119 r\u00f3wie\u015bnicz\u0105, nieradzenie sobie z presj\u0105 ze strony otoczenia, niskie poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, trudno\u015bci w konstruktywnym radzeniu sobie z r\u00f3\u017cnymi wyzwaniami, konflikty w\u00a0rodzinie. Dziecko \u201eucieka\u201d w \u015bwiat multimedi\u00f3w, gdy\u017c rzeczywisto\u015b\u0107 je przerasta.<\/strong> Psycholodzy i\u00a0terapeuci zajmuj\u0105cy si\u0119 problemem podkre\u015blaj\u0105, \u017ce w \u017cadnym z tych przypadk\u00f3w nie mo\u017cna rozwi\u0105za\u0107 problemu nadmiernego korzystania z Internetu (czy innego medium) bez rozwi\u0105zania g\u0142\u0119bszych trudno\u015bci, kt\u00f3re za nim stoj\u0105. Jako rodzic, w trakcie rozmowy z dzieckiem, mo\u017cesz spr\u00f3bowa\u0107 dowiedzie\u0107 si\u0119, co ono aktualnie prze\u017cywa, czy ma jakie\u015b problemy, co\u015b je martwi, z czym\u015b sobie nie radzi. Przyjrzyj si\u0119 te\u017c uwa\u017cnie sytuacji w Waszym domu \u2013 by\u0107 mo\u017ce ostatnio du\u017co pracujecie i macie ma\u0142o czasu dla dziecka? Mo\u017ce w rodzinie pojawi\u0142y si\u0119 konflikty? Mo\u017ce prze\u017cywacie jaki\u015b kryzys? Zapytaj dziecko, jak czuje si\u0119 w Waszym domu: czy jest mu tu dobrze, czy mo\u017ce z czym\u015b mu trudno? B\u0105d\u017a gotowy\/a na przyj\u0119cie tego, co dziecko Ci powie \u2013 je\u015bli si\u0119 przed Tob\u0105 otworzy i\u00a0szczerze opowie o\u00a0tym, z czym ma problem, b\u0119dzie to \u015bwiadczy\u0107 o zaufaniu, kt\u00f3re do Ciebie ma.<\/strong><\/p>\n\n Poszukajcie rozwi\u0105za\u0144<\/u>. <\/strong>Je\u015bli syn czy c\u00f3rka otworzy si\u0119 przed Tob\u0105 (uwaga \u2013 to nie musi sta\u0107 si\u0119 od razu, ju\u017c w trakcie pierwszej Waszej rozmowy), spr\u00f3bujcie razem poszuka\u0107 r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w na poradzenie sobie z dan\u0105 sytuacj\u0105. Zapytaj, czy w jakim\u015b obszarze potrzebuje Twojej pomocy. Wa\u017cne jest, by dziecko czu\u0142o, \u017ce ma w Tobie wsparcie. Spr\u00f3bujcie te\u017c razem odnale\u017a\u0107 sytuacje trudne, w\u00a0kt\u00f3rych Twoja pociecha \u201esi\u0119ga\u201d po Internet \u2013 wsp\u00f3lnie z dzieckiem poszukaj alternatywy (np. dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 r\u00f3wnie du\u017co przyjemno\u015bci lub w podobny spos\u00f3b pomagaj\u0105 odreagowa\u0107 negatywne emocje).<\/p>\n\n Ustalcie zasady korzystania z multimedi\u00f3w.<\/u> <\/strong>Razem zastan\u00f3wcie si\u0119 nad stopniowym ograniczeniem Internetu czy innego medium. Istotne jest, \u017ceby\u015b podj\u0105\u0142\/ podj\u0119\u0142a w tej kwestii dialog ze swoim dzieckiem \u2013 je\u015bli to Ty przejmiesz ca\u0142\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 i narzucisz zasady, jest du\u017ca szansa, \u017ce dziecko je odrzuci. Wskazane jest, by ustalone zasady obowi\u0105zywa\u0142y wszystkich domownik\u00f3w \u2013 dajcie dziecku przyk\u0142ad swoj\u0105 postaw\u0105, jak rozs\u0105dnie korzysta\u0107 z nowych technologii. Pami\u0119taj, by wyja\u015bni\u0107 dziecku, dlaczego wprowadzenie zmian jest istotne, z czego p\u0142yn\u0105\u0142 Twoje intencje. Je\u015bli si\u0119 dobrze zrozumiecie, jest wi\u0119ksza szansa na wypracowanie konstruktywnych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n Co je\u015bli w trakcie rozmowy dziecko zareaguje gwa\u0142townie \u2013 na przyk\u0142ad zacznie krzycze\u0107, p\u0142aka\u0107, obrazi si\u0119, b\u0119dzie Ci\u0119 obwinia\u0107, grozi\u0107, \u017carliwie prosi\u0107 o niezmienianie niczego, t\u0142umaczy\u0107 si\u0119?<\/strong><\/p>\n W\u00a0takiej sytuacji kluczowy b\u0119dzie Tw\u00f3j spok\u00f3j i akceptacja dla emocji dziecka; na przyk\u0142ad powiedzenie: \u201es\u0142ysz\u0119, \u017ce ta rozmowa jest dla Ciebie trudna, \u017ce obawiasz si\u0119 zmiany albo z\u0142o\u015bcisz si\u0119 na mnie za to, \u017ce j\u0105 proponuj\u0119\u201d. Daj dziecku czas na och\u0142oni\u0119cie, ale dopilnuj, \u017ceby\u015bcie wr\u00f3cili do rozmowy \u2013 nie zostawiaj tej sprawy niedoko\u0144czonej. Powiedz: \u201eDla mnie ta sytuacja jest powa\u017cna, chc\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do naszej rozmowy i j\u0105 doko\u0144czy\u0107. Daj zna\u0107, kiedy b\u0119dziesz gotowy\/a\u201d. Chodzi o to, by dziecko poczu\u0142o, \u017ce ma obok siebie doros\u0142ego, kt\u00f3ry dostrzega powag\u0119 sytuacji, nie chowa g\u0142owy w\u00a0piasek, chce zaj\u0105\u0107 si\u0119 t\u0105 spraw\u0105, chce by\u0107 przy dziecku, wyci\u0105ga do niego r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n Gdy uda si\u0119 porozmawia\u0107 i co\u015b ustali\u0107, dajcie sobie wzajemnie troch\u0119 czasu na wcielenie w \u017cycie wypracowanych zasad. Pami\u0119taj, by nie ogranicza\u0107 swojej obecno\u015bci przy dziecku tylko do jednej rozmowy, wtedy, gdy dzieje si\u0119 co\u015b bardzo niepokoj\u0105cego \u2013 zadbaj o Wasz cz\u0119sty kontakt: rozmowy, wsp\u00f3lne sp\u0119dzanie ze sob\u0105 czasu, b\u0105d\u017a na bie\u017c\u0105co z tym, co dzieje si\u0119 u Twojego dziecka.<\/p>\n\n Mo\u017ce niestety by\u0107 r\u00f3wnie\u017c tak, \u017ce problem jest ju\u017c na tyle g\u0142\u0119boki, \u017ce nie b\u0119dziecie w stanie sami sobie z nim poradzi\u0107 \u2013 w takiej sytuacji nie wahaj si\u0119 skorzysta\u0107 z profesjonalnej pomocy i razem z\u00a0dzieckiem udaj si\u0119 do terapeuty specjalizuj\u0105cego si\u0119 w temacie nadu\u017cywania nowych technologii.<\/p>\n\n Je\u015bli po przeczytaniu tego artyku\u0142u masz wi\u0119cej pyta\u0144 w zwi\u0105zku z tym, czy Twoje dziecko korzysta z\u00a0multimedi\u00f3w w spos\u00f3b ryzykowny i jak mu pom\u00f3c, mo\u017cesz zadzwoni\u0107 do Telefonu dla Rodzic\u00f3w i\u00a0Nauczycieli w\u00a0sprawie Bezpiecze\u0144stwa Dzieci w Sieci \u2013 pod numerem 800\u00a0100\u00a0100 uzyskasz odpowiedzi na nurtuj\u0105ce Ci\u0119 pytania.<\/p>\n\n Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kaja za miesi\u0105c sko\u0144czy 14 lat. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci w jej klasie, ma swoje konto na popularnym portalu spo\u0142eczno\u015bciowym, ma te\u017c swojego smartfona. Od kilku dni Kaja nie chodzi do szko\u0142y…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1898,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[54],"class_list":["post-1894","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie","tag-rodzicielstwo"],"acf":[],"yoast_head":"\n