Czasami, mimo stara\u0144, wiary, energii i dobrych intencji, zwi\u0105zek ko\u0144czy si\u0119 rozstaniem lub rozwodem. Mo\u017ce to powodowa\u0107 du\u017co b\u00f3lu i r\u00f3\u017cnych trudnych emocji. Je\u015bli w zwi\u0105zku s\u0105 dzieci, one tak\u017ce przechodz\u0105 przez ten czas na sw\u00f3j spos\u00f3b \u2013 od doros\u0142ych bardzo potrzebuj\u0105 wtedy wsparcia. Jak dzieci mog\u0105 prze\u017cywa\u0107 rozstanie rodzic\u00f3w? Jak mog\u0105 si\u0119 wtedy zachowywa\u0107? Jak rodzic mo\u017ce im pom\u00f3c?<\/p>\n
Dziecko potrzebuje do\u015bwiadczy\u0107 mi\u0142o\u015bci i akceptacji od obojga rodzic\u00f3w. Potrzebuje czu\u0107, \u017ce z ka\u017cdym z nich ma dobr\u0105, blisk\u0105 relacj\u0119. Niezwykle wa\u017cne jest, aby dziecko nie by\u0142o stawiane w sytuacji, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 odbierana przez nie jako wyb\u00f3r mi\u0119dzy mam\u0105 a tat\u0105.<\/strong> Pami\u0119taj, aby nie obarcza\u0107 dziecka niemo\u017cliwymi do dokonania wyborami, np. z kim i gdzie chce mieszka\u0107. Tego typu wybory naruszaj\u0105 naturaln\u0105 lojalno\u015b\u0107 wobec obojga rodzic\u00f3w. Dzieciom ponadto bardzo trudno jest, je\u015bli s\u0105 wci\u0105gane w\u00a0konflikty mi\u0119dzy rodzicami: gdy mama i tata \u017ale m\u00f3wi\u0105 o sobie w obecno\u015bci dziecka, prosz\u0105 je, by by\u0142o pos\u0142a\u0144cem i przekazywa\u0142o informacje drugiemu rodzicowi, prosz\u0105 dziecko o dochowanie tajemnicy przed drugim rodzicem, obsadzaj\u0105 je w roli swojego sojusznika przeciwko drugiemu rodzicowi czy dopytuj\u0105 syna\/ c\u00f3rk\u0119 o sprawy drugiego rodzica. Pami\u0119taj, \u017ce konflikty mi\u0119dzy Tob\u0105 a\u00a0drugim rodzicem, to Wasza sprawa \u2013 dziecko nie powinno by\u0107 w nie wci\u0105gane.<\/strong> Wasz\u0105 rol\u0105 jest podj\u0119cie pr\u00f3by porozumienia si\u0119 i pouk\u0142adania r\u00f3\u017cnych kwestii zwi\u0105zanych z rozwodem, bez anga\u017cowania w to dziecka. Je\u015bli porozumienie jest dla Was trudne, spr\u00f3bujcie poszuka\u0107 wsparcia na zewn\u0105trz (np. w\u00a0formie mediacji). Oczywi\u015bcie, dziecko zapewne b\u0119dzie sobie zdawa\u0142o spraw\u0119 z\u00a0atmosfery mi\u0119dzy Wami i z tego, \u017ce si\u0119 k\u0142\u00f3cicie \u2013 wa\u017cne, by us\u0142ysza\u0142o wtedy, \u017ce macie teraz taki czas, ale robicie wszystko, \u017ceby si\u0119 dogada\u0107 i\u00a0ono nie jest za to w \u017caden spos\u00f3b odpowiedzialne. Zdanie \u201eto nie jest Twoja wina\u201d warto dziecku powiedzie\u0107 nie raz i nie dwa, gdy\u017c mo\u017ce ono mie\u0107 tendencj\u0119 do obwiniania si\u0119 za Wasze rozstanie, a przecie\u017c nie ponosi za to \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci. Wy o tym wiecie, dziecko nie \u2013 ono potrzebuje to us\u0142ysze\u0107. <\/strong><\/p>\n\n \u2026mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 u dziecka w zwi\u0105zku z Waszym rozstaniem. Czasami z\u0142o\u015bci mo\u017ce towarzyszy\u0107 te\u017c agresja ze strony dziecka. Sp\u00f3jrz na agresj\u0119 i protest jako faz\u0119 przej\u015bciow\u0105 i aktywn\u0105 pr\u00f3b\u0119 radzenia sobie z\u00a0trudno\u015bciami<\/strong> \u2013 dziecko mo\u017ce mie\u0107 k\u0142opot z nazwaniem tego, jak mu jest ci\u0119\u017cko, wi\u0119c komunikuje si\u0119 z Tob\u0105 poprzez swoje zachowanie. Agresywne zachowanie to taki wierzcho\u0142ek g\u00f3ry, pod kt\u00f3rym \u2013 na g\u0142\u0119bszym poziomie \u2013 mog\u0105 tli\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cne trudne i delikatne emocje. Zach\u0119cam, by\u015b spr\u00f3bowa\u0142(a) wej\u015b\u0107 w rol\u0119 detektywa i odkry\u0107 te emocje. Spr\u00f3buj odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie: co moje dziecko chce mi przez to powiedzie\u0107? Mo\u017ce czuje si\u0119 odrzucone? Jest niepewne tego, co b\u0119dzie? Jest zm\u0119czone ca\u0142\u0105 sytuacj\u0105? Czuje smutek i \u017cal? Nie bierz agresji Twojego dziecka do siebie, nie traktuj tego jako ataku na Twoj\u0105 osob\u0119 \u2013 ono w\u00a0ten spos\u00f3b m\u00f3wi Ci o sobie \u2013 o tym, jak mu \u017ale, jak nie wie, co ma robi\u0107.<\/strong> Je\u015bli dziecko zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b agresywny, oka\u017c zrozumienie dla jego emocji \u2013 tych, kt\u00f3re kryj\u0105 si\u0119 pod zachowaniem. Daj tak\u017ce jasny sygna\u0142, \u017ce nie godzisz si\u0119 na agresywne zachowania. Emocje takie jak: z\u0142o\u015b\u0107, smutek, \u017cal, rozczarowanie, niepewno\u015b\u0107 \u2013 one wszystkie s\u0105 w\u00a0porz\u0105dku i maj\u0105 prawo by\u0107; agresja \u2013 np. bicie, obra\u017canie, wy\u015bmiewanie, niszczenie r\u00f3\u017cnych rzeczy czy wyrz\u0105dzanie szkody samemu sobie \u2013 nie jest OK. Nawi\u0105\u017c kontakt z\u00a0dzieckiem, spokojnie porozmawiaj o tym, co je trapi, co si\u0119 z nim dzieje, daj mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201eodgadania si\u0119\u201d, mo\u017ce wykrzyczenia czy wyp\u0142akania, wsp\u00f3lnie poszukajcie innych sposob\u00f3w radzenia sobie z\u00a0trudnymi emocjami. Przy utrzymuj\u0105cej\/ nasilaj\u0105cej si\u0119 agresji czy samouszkodzeniach warto poszuka\u0107 pomocy specjalisty.<\/p>\n\n W toku przechodzenia przez rozw\u00f3d rodzic\u00f3w dziecko mo\u017ce wej\u015b\u0107 w etap ich \u201egodzenia\u201d. Wa\u017cne jest, by nie robi\u0107 dziecku nierealnych oczekiwa\u0144 <\/strong>\u2013 je\u015bli Wasza decyzja jest ju\u017c finalna, a dla dziecka ca\u0142a sytuacja jest nadal \u015bwie\u017ca i trudna, ograniczcie wsp\u00f3lne obiady, wakacje i inne sytuacje, w\u00a0kt\u00f3rych jeste\u015bcie razem \u201ejak dawniej\u201d \u2013 mog\u0105 one w dziecku wzbudza\u0107 p\u0142onne nadzieje na to, \u017ce do siebie wr\u00f3cicie. P\u00f3\u017aniej \u2013 gdy wakacje si\u0119 sko\u0144cz\u0105, czy tata albo mama po obiedzie pojedzie jednak do siebie \u2013 mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cne trudne uczucia: z\u0142o\u015b\u0107, rozczarowanie, \u017cal, by\u0107 mo\u017ce poczucie winy (niewystarczaj\u0105co si\u0119 na tym obiedzie\/ wakacjach stara\u0142em, by rodzice byli zn\u00f3w razem\u2026). Czasami dziecko nie\u015bwiadomie mo\u017ce podejmowa\u0107 r\u00f3\u017cne wysi\u0142ki, by zbli\u017cy\u0107 Was do siebie \u2013 np. jego oceny i\u00a0zachowanie w szkole pogarszaj\u0105 si\u0119 i oboje jeste\u015bcie wzywani na spotkanie z dyrekcj\u0105 plac\u00f3wki, zaczyna zg\u0142asza\u0107 r\u00f3\u017cne dolegliwo\u015bci zdrowotne \u2013 oboje zjawiacie si\u0119 u lekarza. Warto przygl\u0105da\u0107 si\u0119 tym sytuacjom i je\u015bli zauwa\u017cysz, \u017ce dziecko mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 Was do siebie zbli\u017cy\u0107 poprzez r\u00f3\u017cne swoje zachowania, szczerze z nim porozmawia\u0107: nazwa\u0107 emocje, okaza\u0107 wsparcie, ale jednocze\u015bnie jasno powiedzie\u0107, \u017ce Wasza decyzja jest ju\u017c ostateczna, co nie zmienia faktu, \u017ce widzisz i domy\u015blasz si\u0119, jakie to mo\u017ce by\u0107 dla niego\/ dla niej trudne i bolesne.<\/p>\n\n Mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 du\u017co p\u00f3\u017aniej po Waszym rozstaniu (wcze\u015bniej mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 zaprzeczanie, z\u0142o\u015b\u0107, pr\u00f3by godzenia rodzic\u00f3w). Warto spojrze\u0107 na smutek jako na co\u015b pozytywnego i lecz\u0105cego.<\/strong> Mo\u017ce to by\u0107 sygna\u0142, \u017ce dziecko zaczyna godzi\u0107 si\u0119 z t\u0105 sytuacj\u0105 i prze\u017cywa w zwi\u0105zku z tym w\u0142a\u015bnie du\u017co smutku. W takiej sytuacji b\u0119dzie potrzebowa\u0142o, \u017ceby kto\u015b z nim\/ z ni\u0105 poby\u0142 w tych emocjach, wys\u0142ucha\u0142, przytuli\u0142. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, by nie pociesza\u0107 wtedy dziecka (\u201eb\u0119dzie dobrze\u201d\/ \u201ezobacz, rodzice Zosi te\u017c si\u0119 rozstali i\u00a0jako\u015b sobie poradzi\u0142a\u201d). Zamiast tego powiedz na przyk\u0142ad: \u201ewidz\u0119, \u017ce jest ci trudno, \u017ce bardzo ci smutno. Czego by\u0107 teraz potrzebowa\u0142(a)?\u201d Wa\u017cne, \u017ceby\u015b jako osoba doros\u0142a sam(a) zdawa\u0142(a) sobie spraw\u0119 z w\u0142asnego smutku i potrafi\u0142(a) si\u0119 nim zaj\u0105\u0107. Podczas konsultacji rodzice czasami pytaj\u0105, czy pozwala\u0107 sobie przy dziecku na \u0142zy. P\u0142acz mo\u017ce przynie\u015b\u0107 ulg\u0119, mo\u017ce by\u0107 oczyszczaj\u0105cy, nie ma sensu i\u00a0potrzeby, by na si\u0142\u0119 go t\u0142umi\u0107. Dziecko pewnie i tak czuje, \u017ce mama albo tata prze\u017cywa t\u0119 sytuacj\u0119. Pokazuj\u0105c swoje \u0142zy przy dziecku, dajesz mu okazj\u0119 do zobaczenia, \u017ce nie ma w tym nic z\u0142ego, je\u015bli czasami, gdy nam smutno i \u017ale, p\u0142aczemy i to nam pomaga. Bardzo wa\u017cne jest jednak, by nie obarcza\u0107 dziecka swoimi emocjami \u2013 czym innym jest p\u0142aka\u0107 przy dziecku, a czym innym jest wyp\u0142akiwa\u0107 mu si\u0119 na ramieniu i oczekiwa\u0107 od niego pociechy. To jest zadanie przerastaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci dziecka. Powiedz, \u017ce Ci smutno, trudno, \u017ce masz teraz gorszy czas, ale starasz si\u0119 sobie poradzi\u0107, szukasz r\u00f3\u017cnych rozwi\u0105za\u0144, dbasz o siebie, masz wsparcie w\u00a0innych doros\u0142ych. Nie r\u00f3b z\u00a0dziecka swojego pocieszyciela.<\/p>\n\n Rozw\u00f3d to \u2013 jak ju\u017c wspomina\u0142am i co uwa\u017cam za warte podkre\u015blania \u2013 sprawa doros\u0142ych, cho\u0107 oczywi\u015bcie dotyka tak\u017ce dzieci. Warto zadba\u0107 o to, by w ca\u0142ym zamieszaniu spowodowanym rozstaniem, zapewni\u0107 dziecku mo\u017cliwo\u015b\u0107 bycia po prostu dzieckiem<\/strong>: \u017ceby nadal mog\u0142o beztrosko pobawi\u0107 si\u0119 z kolegami na podw\u00f3rku, \u017ceby nie rezygnowa\u0142o ze swojego hobby, kt\u00f3re lubi i kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 dla niego pewn\u0105 \u201eodskoczni\u0105\u201d, \u017ceby mog\u0142o po dzieci\u0119cemu psoci\u0107 i nie musia\u0142o si\u0119 martwi\u0107, \u017ce dla mamy czy taty to ju\u017c b\u0119dzie \u201eza du\u017co do ud\u017awigni\u0119cia\u201d. Czasami w\u00a0sytuacji rozwodu dzieci reaguj\u0105 nadzwyczaj \u201edobrze\u201d \u2013 nie sprawiaj\u0105 \u017cadnych problem\u00f3w, maj\u0105 same pi\u0105tki w szkole, pomagaj\u0105 prowadzi\u0107 dom, by\u0107 mo\u017ce opiekuj\u0105 si\u0119 m\u0142odszym rodze\u0144stwem. Bywa, \u017ce otoczenie wzmacnia tego typu postaw\u0119, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce dziecko jest \u201edzielne\u201d, \u201edojrza\u0142e\u201d, \u201e\u015bwietnie si\u0119 spisuje\u201d. Takie zachowanie ze strony dziecka mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce widzi ono rodzica\/ rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 trudno\u015b\u0107 z\u00a0radzeniem sobie, wi\u0119c nie chce im \u201edok\u0142ada\u0107\u201d problem\u00f3w, wr\u0119cz chce im tych problem\u00f3w troch\u0119 \u201ezabra\u0107\u201d \u2013 koncentruje si\u0119 na potrzebach rodzica i cz\u0119sto nie ma ju\u017c miejsca (lub jest go bardzo ma\u0142o) na jego potrzeby i dzieci\u0119cy \u015bwiat. Bycie takim \u201edojrza\u0142ym dzieckiem\u201d mo\u017ce by\u0107 bardzo obci\u0105\u017caj\u0105ce, jest to zadanie ponad dzieci\u0119ce si\u0142y, zw\u0142aszcza je\u015bli utrzymuje si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas i\u00a0otoczenie zaczyna uznawa\u0107 tak\u0105 postaw\u0119 ze strony dziecka za normaln\u0105, oczywist\u0105 i godn\u0105 kontynuowania. Co zatem mo\u017cna zrobi\u0107? Je\u015bli dziecko jest takie \u201epouk\u0142adane\u201d, ciche i niesprawiaj\u0105ce trudno\u015bci w czasie, gdy w\u00a0domu maj\u0105 miejsce du\u017ce zmiany zwi\u0105zane z rozwodem, warto z nim porozmawia\u0107, zainteresowa\u0107 si\u0119 tym, co si\u0119 aktualnie u niego dzieje\/ co ono prze\u017cywa, da\u0107 sygna\u0142, \u017ce ma mu prawo by\u0107 teraz trudno, \u017ce nie musi by\u0107 \u201eidealne\u201d. Je\u015bli dziecko przejmuje obowi\u0105zki doros\u0142ych, to warto zadba\u0107, by nie sta\u0142o si\u0119 to czym\u015b nagminnym, swego rodzaju oczywisto\u015bci\u0105 \u2013 by zamiast \u201ejeste\u015b dzielny\u201d us\u0142ysza\u0142o \u201eto musi by\u0107 ci\u0119\u017ckie tak si\u0119 opiekowa\u0107 m\u0142odsz\u0105 siostr\u0105. Ty jeste\u015b dzieckiem i nie powiniene\u015b ca\u0142y czas tego robi\u0107\u201d.<\/p>\n\n Wspieranie dziecka w przej\u015bciu przez tak trudny etap, jakim jest rozstanie rodzic\u00f3w to zadanie, kt\u00f3re dla niejednego rodzica mo\u017ce by\u0107 sporym wyzwaniem. Nic w\u00a0tym dziwnego \u2013 rozw\u00f3d to bardzo stresuj\u0105ce wydarzenie dla samych doros\u0142ych (na li\u015bcie najbardziej stresuj\u0105cych wydarze\u0144 w \u017cyciu wyprzedza je tylko \u015bmier\u0107 ma\u0142\u017conka). Je\u015bli przechodzisz przez ten etap, sam(a) mo\u017cesz odczuwa\u0107 ca\u0142y koktajl emocji: od z\u0142o\u015bci, \u017calu i gniewu, po smutek, rozpacz i bezradno\u015b\u0107. Zapewne stoisz teraz przed du\u017cymi zmianami, potrzebujesz na nowo u\u0142o\u017cy\u0107 swoje \u017cycie, podo\u0142a\u0107 organizacyjnym i finansowym wyzwaniom, jakie niesie ze sob\u0105 rozstanie. By\u0107 mo\u017ce zadajesz sobie pytanie: jak w tym wszystkim wspiera\u0107 jeszcze dziecko? Ono oczywi\u015bcie bardzo potrzebuje Twojej pomocy, ale nie b\u0119dziesz w\u00a0stanie mu jej da\u0107, je\u015bli w pierwszej kolejno\u015bci nie zadbasz o siebie.<\/strong> U\u017cywaj\u0105c metafory, dotycz\u0105cej pierwszej pomocy w przypadku turbulencji podczas lotu samolotem: to najpierw opiekun musi za\u0142o\u017cy\u0107 na twarz mask\u0119 tlenow\u0105 i dopiero, gdy zabezpieczy swoje mo\u017cliwo\u015bci oddychania, zak\u0142ada mask\u0119 dziecku. Por\u00f3wnanie to wydaje mi si\u0119 szczeg\u00f3lnie trafne w sytuacji rozwodu, kt\u00f3ra dla doros\u0142ego mo\u017ce by\u0107 bardzo trudna \u2013 je\u015bli prze\u017cywasz teraz ci\u0119\u017ckie chwile zwi\u0105zane z rozstaniem, pomy\u015bl o zadbaniu o\u00a0siebie i swoje potrzeby, poszukaniu pomocy dla siebie. Dopiero, gdy Ty \u201epod\u0142adujesz swoje baterie\u201d, b\u0119dziesz mie\u0107 si\u0142\u0119, by wspiera\u0107 swoje dziecko. Pami\u0119taj, \u017ce nie musisz ze wszystkim radzi\u0107 sobie sam(a), mo\u017cesz poprosi\u0107 o pomoc i to b\u0119dzie wyraz si\u0142y i dojrza\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n Rozw\u00f3d to dla wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b prawdziwe trz\u0119sienie ziemi pod nogami \u2013 zburzeniu ulega stary \u0142ad, a\u00a0nowy trzeba sobie dopiero pouk\u0142ada\u0107. Je\u015bli jeste\u015bmy rodzicami, w tym wszystkim towarzysz\u0105 nam dzieci \u2013 one mog\u0105 prze\u017cywa\u0107 szereg trudnych emocji, komunikuj\u0105c je na r\u00f3\u017cne sposoby, np. poprzez agresj\u0119, czy wr\u0119cz przeciwnie \u2013 wchodz\u0105c w rol\u0119 przesadnie grzecznego, idealnego dziecka. Wa\u017cne, by te emocje zauwa\u017ca\u0107, okaza\u0107 dla nich akceptacj\u0119, nazwa\u0107 je, wsp\u00f3lnie si\u0119 im przygl\u0105da\u0107, szuka\u0107 r\u00f3\u017cnych strategii radzenia sobie. Dzieci potrzebuj\u0105 tak\u017ce us\u0142ysze\u0107, \u017ce nie s\u0105 odpowiedzialne za t\u0119 sytuacj\u0119, potrzebuj\u0105 czu\u0107, \u017ce maj\u0105 prawo dalej by\u0107 dzie\u0107mi i \u017ce obok nich s\u0105 doro\u015bli, kt\u00f3rzy \u2013 mimo tego, \u017ce maj\u0105 trudny czas \u2013 potrafi\u0105 o nie zadba\u0107. Wa\u017cne jest, by dzieci nie by\u0142y wci\u0105gane w konflikty mi\u0119dzy rodzicami, nie musia\u0142y opowiada\u0107 si\u0119 po \u017cadnej ze stron \u2013 one potrzebuj\u0105 i mamy, i taty, nawet je\u015bli rodzice nie s\u0105 ju\u017c razem. Wspieranie dzieci nie by\u0142oby jednak mo\u017cliwe bez zaopiekowania si\u0119 sob\u0105 w\u00a0pierwszej kolejno\u015bci \u2013 zadbania o w\u0142asne potrzeby, znalezienia dla siebie wsparcia. Szukaj\u0105c odpowiedzi na postawione w tytule artyku\u0142u pytanie, warto zapyta\u0107 siebie: jak mog\u0119 pom\u00f3c sobie, by wzmocni\u0107 swoje zasoby i m\u00f3c wspiera\u0107 moje dziecko?<\/p>\n\n\n Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czasami, mimo stara\u0144, wiary, energii i dobrych intencji, zwi\u0105zek ko\u0144czy si\u0119 rozstaniem lub rozwodem. Mo\u017ce to powodowa\u0107 du\u017co b\u00f3lu i r\u00f3\u017cnych trudnych emocji. Je\u015bli w zwi\u0105zku s\u0105 dzieci, one tak\u017ce przechodz\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1872,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-1870","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie"],"acf":[],"yoast_head":"\nZ\u0142o\u015b\u0107. Du\u017co z\u0142o\u015bci\u2026<\/strong><\/h2>\n
A mo\u017ce jednak\u2026?<\/strong><\/h2>\n
Smutek<\/strong><\/h2>\n
\u017beby dziecko by\u0142o dzieckiem<\/strong><\/h2>\n
Jak w samolocie<\/strong><\/h2>\n