{"id":1678,"date":"2017-10-30T12:33:17","date_gmt":"2017-10-30T11:33:17","guid":{"rendered":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/?p=1678"},"modified":"2017-10-31T09:12:30","modified_gmt":"2017-10-31T08:12:30","slug":"czy-jako-rodzic-zawsze-musisz-byc-konsekwentny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/earlystage.pl\/blog\/czy-jako-rodzic-zawsze-musisz-byc-konsekwentny\/","title":{"rendered":"Czy jako rodzic zawsze musisz by\u0107 konsekwentny?"},"content":{"rendered":"

\u201eMusisz by\u0107 bardziej konsekwentny\u201d, \u201eDziecko potrzebuje konsekwencji\u201d, \u201eTo kwestia braku konsekwencji\u201d<\/em> – tego typu komentarze rodzice cz\u0119sto s\u0142ysz\u0105 od znajomych, rodziny, nauczycieli, specjalist\u00f3w czy innych rodzic\u00f3w. Czasami sami do siebie tak m\u00f3wimy. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce bycie konsekwentnym to jedna z\u00a0kluczowych kompetencji rodzica. Czy aby na pewno tak jest?<\/strong><\/p>\n\n

<\/h3>\n\n\n\n

Blaski i cienie konsekwencji<\/strong><\/h3>\n\n

Na pocz\u0105tku chcia\u0142abym spojrze\u0107 na kwesti\u0119 bycia konsekwentnym nieco szerzej, wychodz\u0105c poza kontekst rodzicielstwa. O tym, jak wa\u017cna jest dla ludzi konsekwencja i jak bardzo j\u0105 sobie cenimy pisa\u0142 m.in. Robert Cialdini, psycholog spo\u0142eczny, w swojej g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cce \u201eWywieranie wp\u0142ywu na ludzi. Teoria i\u00a0praktyka\u201d<\/em>. Na \u0142amach ksi\u0105\u017cki przytacza\u0142 on liczne badania potwierdzaj\u0105ce, \u017ce\u00a0niekonsekwencj\u0119 powszechnie uwa\u017ca si\u0119 za cech\u0119 negatywn\u0105. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry post\u0119puje niekonsekwentnie spostrzegany jest jako zagubiony, niepewny, a\u00a0nawet niezr\u00f3wnowa\u017cony psychicznie. Konsekwencja natomiast kojarzy nam si\u0119 z si\u0142\u0105 charakteru i\u00a0intelektu. Wi\u0105\u017cemy j\u0105 z\u00a0logik\u0105, racjonalno\u015bci\u0105 i\u00a0uczciwo\u015bci\u0105. Jak podsumowuje sam Cialdini \u201ezgodno\u015b\u0107 i konsekwencja s\u0105 w\u00a0naszej kulturze wysoko cenione\u201d. Nie spos\u00f3b zaprzeczy\u0107, \u017ce bycie konsekwentnym ma swoje zalety \u2013 dzi\u0119ki temu potrafimy ko\u0144czy\u0107 podj\u0119te dzia\u0142ania, jeste\u015bmy postrzegani (przez innych i przez siebie) za racjonalnych i\u00a0godnych zaufania. Konsekwencja u\u0142atwia nam tak\u017ce codzienne dzia\u0142ania, oszcz\u0119dzaj\u0105c czas i wysi\u0142ek \u2013 nie musimy ca\u0142y czas zastanawia\u0107 si\u0119 nad dan\u0105 kwesti\u0105 \u2013 wystarczy, \u017ce raz si\u0119 okre\u015blimy, a\u00a0p\u00f3\u017aniej mo\u017cemy ju\u017c tylko konsekwentnie trwa\u0107 przy swoim stanowisku. Jest to niezwykle wygodne i kusz\u0105ce, ale mo\u017ce te\u017c przysporzy\u0107 nam k\u0142opot\u00f3w. Czasami konsekwencja przeradza si\u0119 w automatyzm \u2013 przestajemy zastanawia\u0107 si\u0119 nad dan\u0105 sytuacj\u0105, nad tym, jak si\u0119 w\u00a0zwi\u0105zku z czym\u015b czujemy, jakie s\u0105 plusy i minusy danej kwestii, czego tak naprawd\u0119 chcemy, a\u00a0w\u00a0zamian za to zamykamy si\u0119 w fortecy sztywnej konsekwencji.<\/strong> Jest tam bezpiecznie, na poz\u00f3r komfortowo, a jednak za pobyt w fortecy p\u0142acimy te\u017c pewn\u0105 cen\u0119 \u2013 odcinamy si\u0119 od nowych, nap\u0142ywaj\u0105cych do nas informacji i argument\u00f3w, a\u00a0tak\u017ce od tego, co si\u0119 dzieje w naszym wn\u0119trzu w\u00a0zwi\u0105zku z dan\u0105 spraw\u0105. Skupiamy si\u0119 na byciu konsekwentnym, a mniej uwagi zwracamy na okoliczno\u015bci i\u00a0ponown\u0105 ocen\u0119 sytuacji. Poniewa\u017c nie bierzemy pod uwag\u0119 cz\u0119sto wa\u017cnych informacji, mo\u017cemy podj\u0105\u0107 b\u0142\u0119dn\u0105 decyzj\u0119 lub uparcie trwa\u0107 przy stanowisku, kt\u00f3re nam ju\u017c nie s\u0142u\u017cy.<\/strong><\/p>\n\n

W niekt\u00f3rych sytuacjach bycie konsekwentnym mo\u017ce zwie\u015b\u0107 nas na manowce \u2013 tak\u017ce w\u00a0kontek\u015bcie relacji z dzie\u0107mi.<\/p>\n\n

\u201eWym\u00f3g bycia konsekwentnym uwa\u017cam za absurdalny. Oznacza on przecie\u017c, \u017ce nie pozwalasz innym wp\u0142ywa\u0107 na swoje dzia\u0142anie. Gdyby\u015b by\u0142a naprawd\u0119 konsekwentna, musia\u0142aby\u015b za pi\u0119\u0107 lat my\u015ble\u0107 dok\u0142adnie to samo, co dzi\u015b. Nie mo\u017cna by\u0107 konsekwentnym dla samej konsekwencji.\u201d\u00a0<\/em><\/strong>\/Jesper Juul w rozmowie z Monik\u0105 Oien. Przestrze\u0144 dla rodziny\/<\/p>\n\n\n

<\/h3>\n

Chwila namys\u0142u pomo\u017ce Ci stwierdzi\u0107, czy dzia\u0142asz w zgodzie ze sob\u0105\u00a0<\/strong><\/h3>\n\n

To ostatnie zdanie z wypowiedzi Juula mo\u017cna potraktowa\u0107 jako zaproszenie do refleksji. Zamiast po raz kolejny w\u0142\u0105cza\u0107 automat z napisem \u201ekonsekwencja\u201d, mo\u017cesz da\u0107 sobie chwil\u0119 do namys\u0142u. Sprawdzi\u0107, dlaczego co\u015b jest dla Ciebie wa\u017cne? Z jakich powod\u00f3w Ci na tym zale\u017cy?<\/strong> A mo\u017ce dojdziesz do wniosku, \u017ce dana kwestia wcale nie jest a\u017c tak istotna? By\u0107 mo\u017ce uznasz, \u017ce mo\u017cesz przeformu\u0142owa\u0107 swoje cele\/ od\u0142o\u017cy\u0107 ich realizacj\u0119? Sprawd\u017a, jaka jest aktualnie sytuacja, jakie argumenty do Ciebie nap\u0142ywaj\u0105, jak je odbierasz w tym momencie. Nie musisz bezrefleksyjnie zamyka\u0107 si\u0119 w fortecy konsekwencji. Mo\u017cesz wyjrze\u0107 na zewn\u0105trz, rozejrze\u0107 si\u0119, zapyta\u0107 siebie, jak Ci jest z dan\u0105 spraw\u0105, zobaczy\u0107 perspektyw\u0119 drugiej osoby, przeanalizowa\u0107 sytuacj\u0119.<\/strong><\/p>\n

Dzieci bardzo cz\u0119sto zapraszaj\u0105 rodzic\u00f3w do takich refleksji. Chc\u0105 pozna\u0107 ich zdanie \u2013 to, co dla nich wa\u017cne, a z czego mog\u0105 zrezygnowa\u0107. Nie po to, by \u201emanipulowa\u0107\u201d, a po to by lepiej zrozumie\u0107 siebie, rodzica i to, jak dzia\u0142a \u015bwiat.<\/p>\n\n\n

<\/h3>\n

Zastan\u00f3w si\u0119, jakie potrzeby stoj\u0105 za Twoj\u0105 konsekwencj\u0105<\/h3>\n\n

To mo\u017ce by\u0107 potrzeba bycia wzi\u0119tym pod uwag\u0119, szacunku, \u0142atwo\u015bci, bycia kompetentnym jako rodzic. A mo\u017ce potrzeba posiadania wp\u0142ywu na to, co si\u0119 dzieje? Gdy dowiesz si\u0119, jakie potrzeby pragniesz zaspokoi\u0107, \u0142atwiej b\u0119dzie Ci podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, czy konsekwencja jest najlepsz\u0105 strategi\u0105 na ich zaspokojenie.<\/strong> Pami\u0119taj, \u017ce jest to jedna z mo\u017cliwych opcji, a nie jedyna s\u0142uszna droga, kt\u00f3rej wyb\u00f3r zawsze b\u0119dzie Tobie (i Twojemu dziecku) s\u0142u\u017cy\u0142.<\/p>\n\n

Wyobra\u017amy sobie nast\u0119puj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119: w domu panuje zasada, \u017ce posi\u0142ki s\u0105 jedzone jedynie przy stole. Rodzice ceni\u0105 sobie porz\u0105dek. Lubi\u0105, kiedy chodz\u0105c po domu w skarpetkach nie martwi\u0105 si\u0119, czy przypadkiem nie wdepn\u0105 w okruszki po ciastkach czy nadgryziony kawa\u0142ek pizzy. W pewn\u0105 jesienn\u0105 sobot\u0119 – tak\u0105, kt\u00f3r\u0105 najch\u0119tniej sp\u0119dzi\u0142oby si\u0119 w domu pod kocem, ich o\u015bmioletnia c\u00f3rka Kasia m\u00f3wi z zapa\u0142em, \u017ce chcia\u0142aby zje\u015b\u0107 \u015bniadanie w\u00a0\u0142\u00f3\u017cku, razem z rodzicami. Chce je przygotowa\u0107 samodzielnie i\u00a0przynie\u015b\u0107 wszystkim do \u0142\u00f3\u017cka. Rodzice mog\u0105 automatycznie odrzuci\u0107 pro\u015bb\u0119 Kasi, konsekwentnie trwaj\u0105c przy ustalonej zasadzie. Mog\u0105 tak\u017ce zastanowi\u0107 si\u0119 nad t\u0105 sytuacj\u0105 z\u00a0perspektywy \u201etu i teraz\u201d, zadaj\u0105c sobie na przyk\u0142ad takie pytania: jak ja mam si\u0119 z t\u0105 pro\u015bb\u0105? Czy mam ochot\u0119 na \u015bniadanie zjedzone dzi\u015b w \u0142\u00f3\u017cku? Je\u015bli upieram si\u0119 przy wprowadzonej zasadzie, jaka potrzeba za tym stoi? Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce w tej sytuacji jest to potrzeba \u0142adu i\u00a0porz\u0105dku. Po chwili namys\u0142u rodzice uznaj\u0105, \u017ce maj\u0105 nawet ochot\u0119 na \u015bniadanie w \u0142\u00f3\u017cku. Co wi\u0119cej, s\u0105 ciekawi, jaki posi\u0142ek przygotuje Kasia. Mog\u0105 si\u0119 wi\u0119c zastanowi\u0107, w jaki spos\u00f3b zaspokoi\u0107 swoj\u0105 potrzeb\u0119, a jednocze\u015bnie wyj\u015b\u0107 naprzeciw potrzebie Kasi. Trwanie dzi\u015b przy zasadzie zaspokoi\u0142oby jedynie ich potrzeb\u0119, szukaj\u0105 wi\u0119c innego rozwi\u0105zania. Ostatecznie umawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce po posi\u0142ku Kasia pomo\u017ce im posprz\u0105ta\u0107 \u0142\u00f3\u017cko i\u00a0ca\u0142y rozgardiasz, kt\u00f3ry si\u0119 zrobi w zwi\u0105zku z nietypowym \u015bniadaniem.<\/p>\n\n\n

<\/h3>\n

Nie wpadaj w pu\u0142apk\u0119 szybkich odpowiedzi<\/h3>\n\n

Cz\u0119sto towarzyszy nam przekonanie, \u017ce jako rodzice musimy zna\u0107 odpowied\u017a na ka\u017cde pytanie i to najlepiej od razu. A jak ju\u017c si\u0119 co\u015b odpowiedzia\u0142o, trzeba si\u0119 tego trzyma\u0107. Trzeba by\u0107 konsekwentnym\u2026 P\u00f3\u017aniej okazuje si\u0119, \u017ce trwamy przy wersji, kt\u00f3ra nie do ko\u0144ca nam odpowiada. \u017beby unikn\u0105\u0107 tej pu\u0142apki, daj sobie czas na odpowied\u017a i okre\u015blenie w\u0142asnego stanowiska. Wcale nie musisz wiedzie\u0107 od razu. <\/strong>Pob\u0105d\u017a troch\u0119 z jakim\u015b pomys\u0142em, z jak\u0105\u015b my\u015bl\u0105. Zobacz, jak Ci z ni\u0105 jest. Mo\u017cesz powiedzie\u0107 dziecku: \u201eS\u0142ysz\u0119, \u017ce to jest wa\u017cna dla Ciebie sprawa i chcesz pozna\u0107 moje zdanie, a\u00a0ja potrzebuj\u0119 si\u0119 nad tym zastanowi\u0107. Wr\u00f3\u0107my do tego jutro\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n

<\/h3>\n

Czy zawsze musicie si\u0119 ze sob\u0105 zgadza\u0107?<\/strong><\/h3>\n\n

W mojej pracy psychologa dzieci\u0119cego cz\u0119sto spotykam si\u0119 z twierdzeniem, \u017ce rodzice powinni by\u0107 zgodni w\u00a0swoich pogl\u0105dach zwi\u0105zanych z wychowywaniem dzieci i konsekwentnie si\u0119 ich trzyma\u0107. Spotykam rodzic\u00f3w sfrustrowanych i zaniepokojonych tym, \u017ce nie udaje im si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 takiego celu: nie zgadzaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 w r\u00f3\u017cnych kwestiach, bywa, \u017ce si\u0119 k\u0142\u00f3c\u0105 o jak\u0105\u015b r\u00f3\u017cnic\u0119.<\/strong> Staraj\u0105 si\u0119 wtedy, \u017ceby chocia\u017c dzieci nie widzia\u0142y\/ nie s\u0142ysza\u0142y tych sprzeczek, wi\u0119c czekaj\u0105 na przyk\u0142ad a\u017c dzieci zasn\u0105. Bywa te\u017c tak, \u017ce jedno z rodzic\u00f3w rezygnuje ze swojego stanowiska. Tymczasem tam, gdzie mamy do czynienia z dwojgiem ludzi \u2013 z inn\u0105 histori\u0105 \u017cycia, unikalnymi do\u015bwiadczeniami, r\u00f3\u017cnymi zasobami i\u00a0odr\u0119bnymi \u015bwiatopogl\u0105dami, tam nie spos\u00f3b unikn\u0105\u0107 r\u00f3\u017cnicy zda\u0144. Co wi\u0119cej, jest ona nie tylko naturalna, ale wr\u0119cz rozwojowo po\u017c\u0105dana \u2013 zar\u00f3wno dla rodzic\u00f3w, jak i dla dzieci.<\/strong> Takie r\u00f3\u017cnice mog\u0105 prowadzi\u0107 do wypracowywania tw\u00f3rczych rozwi\u0105za\u0144, lepszego poznania siebie nawzajem, nauki trudnej sztuki dialogu i\u00a0wypracowywania konsensusu. A czasami r\u00f3\u017cnice mog\u0105 istnie\u0107 obok siebie: uznane i zaakceptowane. Nie zawsze osi\u0105gniemy konsensus i to te\u017c jest w porz\u0105dku.<\/strong> Czasami rodzice si\u0119 w jakiej\u015b kwestii nie zgodz\u0105, a p\u00f3\u017aniej jedno z nich zmieni zdanie (b\u0119dzie niekonsekwentne!) \u2013 tak te\u017c mo\u017ce by\u0107 i dzieci na tym nie ucierpi\u0105. Dzieci wr\u0119cz skorzystaj\u0105 na tym, gdy b\u0119d\u0105 mog\u0142y zobaczy\u0107, jak doro\u015bli konstruktywnie radz\u0105 sobie z r\u00f3\u017cnicami mi\u0119dzy nimi. Czy potrafi\u0105 ze sob\u0105 wtedy porozmawia\u0107? Czy szanuj\u0105 si\u0119 mimo innych pogl\u0105d\u00f3w? To dla dziecka jest wa\u017cniejsze ni\u017c sama zgodno\u015b\u0107 i konsekwencja.<\/strong><\/p>\n\n\n

Konsekwencja w rodzicielstwie (i w \u017cyciu w og\u00f3le) ma swoje zalety, ale nie jest lekiem dobrym na wszystko. Czasami warto si\u0119 chwil\u0119 zastanowi\u0107 i \u015bwiadomie zdecydowa\u0107, czy w tej konkretnej sytuacji b\u0119dzie nam s\u0142u\u017cy\u0142a, czy mo\u017ce b\u0119dzie wr\u0119cz odwrotnie. Raz podj\u0119ta decyzja bardzo rzadko jest nieodwracalna. Masz prawo poddawa\u0107 j\u0105 refleksji i zmieni\u0107 zdanie, je\u015bli uznasz, \u017ce tak b\u0119dzie lepiej dla Ciebie i dla Twojego dziecka.<\/p>\n\n

Autorka: Justyna Kobyra, psycholog dzieci\u0119cy<\/p>\n\n

Aby pog\u0142\u0119bi\u0107 temat zapraszamy do obejrzenia zapisu webinarium, w kt\u00f3rym Ula Malko – psycholog dzieci\u0119cy z Bliskiego Miejsca, m\u00f3wi o konsekwencjach w wychowaniu.<\/p>\n\n